Бірнеше күн бұрын көпшілікке бейтаныс болған Ақгүл Әсетқызы қазір әлеуметтік желідегі ең көп талқыланған адамдардың біріне айналды. Өзін «Лашын Құс» деп таныстыратын әйел Қазақстанда ашаршылық болатынын, Каспий теңізінің тартылатынын, Алматыда тағы жер сілкінетінін мәлімдеді. Каспийде қаза тапқан сарбаздардың өзінен көмек сұрағанын айтып, елге танымал адамдардың құпиялары ашылатынын болжады. Оның әр мәлімдемесі желіде жеке жаңалыққа айналып жатқанда, көріпкелдің өзіне қатысты да күтпеген ақпараттар тарай бастады. Бұрын мектепте жұмыс істегені, оқушыларға ересектерге арналған курс сатқаны, қарыздары болғаны туралы айыптаулар пайда болды. Тіпті Құлсарыда оны танымайтын адамдар бар екені жөнінде пікірлер айтылып жүр.
Ozgeris.info сайты Ақгүл Әсетқызының қалай танылғанын, қандай мәлімдемелер жасағанын және төңірегіндегі даудың неден басталғанын саралап көрді.
Сұхбаттан кейін басталған танымалдық
Ақгүл Әсетқызының есімі журналист Жанар Байсеміздің YouTube арнасында жарияланған сұхбаттан кейін кеңінен тарады. Сұхбат қонағы өзін болашақта болатын оқиғаларды алдын ала сезе алатын адам ретінде таныстырды. Ол табиғи апаттардан бастап елдегі саяси және қоғамдық өзгерістерге дейін болжам жасады. Әңгіме барысында кейбір оқиғаларды түсінде көретінін, кейде ақпаратты ерекше сезім арқылы қабылдайтынын айтқан.
Оның сөзінше, маңызды ақпаратты сезген кезде денсаулығы сыр беріп, талып қалатын кездері болады. Ақгүл Әсетқызы мұндай сәттерде оң құлағы шыңылдап, денесінің оң жағынан әлсіздік сезінетінін сипаттаған. Бұл – өзінің басынан өтетін жағдай туралы жеке әңгімесі. Мұндай белгілердің болашақты болжау қабілетімен байланысы ғылыми тұрғыдан анықталмаған.
Сұхбат жарияланғаннан кейін көріпкелдің айтқандары әлеуметтік желіде үзінділерге бөлініп тарай бастады. Бір басылым оның ашаршылық туралы сөзін жарияласа, екіншісі жер сілкінісі жөніндегі болжамына назар аударды. Каспийдегі сарбаздардың қазасына қатысты мәлімдемесі де бөлек талқыланды. Осылайша, бір сұхбаттың бірнеше бөлігі өз алдына ақпараттық оқиғаға айналды.
Бұдан бөлек қазақстандық интернет кеңістігінде сұхбаттан кейін Ақгүл Әсетқызының екінші әлеуметтік желідегі парақшасына бес күн ішінде 70 мыңға жуық адам тіркелгені айтылды. Бұл көрсеткіштің бастапқы статистикасы ұсынылмағанымен, сұхбаттың оның танымалдығын күрт арттырғаны байқалады.
Осы жерде назар аударатын бір ерекшелік бар. Ақгүл Әсетқызы көпшілікке ғылыми жаңалық, кәсіби жетістік немесе қоғамдық қызметі арқылы емес, алдағы уақытта болуы мүмкін деген оқиғаларды сипаттау арқылы танылды. Оның болжамдары да негізінен адамдарды алаңдататын мәселелерге қатысты: ашаршылық, табиғи апат, адам өлімі, елге белгілі тұлғалардың құпиялары. Мұндай тақырыптардың әрқайсысы жеке алғанда да жұрт қызығушылығын туғызады.
Ашаршылық туралы болжам немесе тарихи қасіретпен салыстыру
Ақгүл Әсетқызының ең көп талқыланған мәлімдемелерінің бірі – Қазақстанда ашаршылық болуы мүмкін деген сөзі. Ол мұндай болжамын бұрын әлеуметтік желіде жариялағанын, бірақ оқырмандардың ауыр пікірлерінен кейін өшіріп тастағанын айтқан.
Көріпкел алдағы уақытта болуы мүмкін деген ашаршылықты 1930 жылдардағы қазақ халқы бастан кешкен зұлматпен салыстырған. Оның сөзінше, мұндай жағдай бірден туындамайды, оған ұзақ уақыт дайындық жүргізіледі. Ол Қазақстанда да сондай үдеріс жүріп жатқанын мәлімдеген.
Бұл жерде оның болжамының мазмұнына назар аударған жөн. Ақгүл Әсетқызы жай ғана азық-түлік тапшылығы болуы мүмкін деп отырған жоқ. Ол ашаршылықтың әдейі ұйымдастырылуы ықтимал деген тұжырым жасайды. Мұндай сөздің салмағы әлдеқайда ауыр. Өйткені 1930 жылдардағы ашаршылық – қазақ халқының тарихи жадында орны ерекше қасірет.
Дегенмен көріпкел өз болжамын нақты экономикалық деректермен байланыстырмаған. Қандай шешімдер ашаршылыққа алып келуі мүмкін екенін, оған кімдер қатысатынын немесе қандай көрсеткіштер осындай қауіптің барын дәлелдейтінін түсіндірмеген.
Қазақстандағы азық-түлік қауіпсіздігіне қатысты мәселені бағалау үшін ауыл шаруашылығы өндірісі, астық қоры, импорт көлемі, инфляция, халықтың сатып алу қабілеті сияқты көрсеткіштер қажет. Бұлар – тексеруге болатын деректер. Ал Ақгүл Әсетқызының болжамы мұндай мәліметтерге емес, өзінің ерекше сезіміне сүйенеді.
Соған қарамастан, оның ашаршылық туралы сөзі көпшілік назарын аударды. Мұның бір себебі – тарихи қасіреттің қайта қайталануы мүмкін деген ойдың өзі адамдарға қатты әсер етуі.
Каспийдегі сарбаздар қазасы туралы не айтты?
Ақгүл Әсетқызының ең даулы мәлімдемелерінің бірі Каспий теңізінде қаза тапқан әскери қызметшілерге қатысты болды.
2026 жылғы 24 қыркүйекте Маңғыстау облысында оқу-жауынгерлік тапсырма орындау кезінде 17 әскери қызметші теңізге кеткен. Олардың үшеуі аман қалып, 14-і қаза тапты. Ресми ақпарат бойынша, тапсырма кезінде ауа райы күрт нашарлап, жел күшейген. Оқиғаның мән-жайын анықтау үшін үкіметтік комиссия құрылып, қылмыстық іс қозғалды. 25 қыркүйек елде жалпыұлттық аза тұту күні болып жарияланды.
Жанар Байсемізге берген сұхбатында Ақгүл Әсетқызы осы қайғылы жағдайға қатысты алдын ала болжам жасағанын мәлімдеді. Оның айтуынша, шілде айында әлеуметтік желідегі парақшасында Каспийде бір топ адамның жоғалуы мүмкін екенін жазған. Кейін бұл жазбасын өшіргенін айтқан.
Ол сондай-ақ марқұм сарбаздар өзінен көмек сұрағандай болғанын жеткізді. Өзінің сезінгендерін сипаттай отырып, олардың тоңғанын, үстіне құрғақ орамал жапқысы келгенін айтқан. Бұған қоса, сарбаздардың қазасына қатысты тылсым сипаттағы көріністер туралы сөз қозғаған.
Бұл мәлімдемелердің бір маңызды тұсы бар: Ақгүл Әсетқызы қайғылы оқиғаны алдын ала болжағанын айтқанымен, сол болжамның оқиғаға дейін жарияланғанын дәлелдейтін бастапқы жазба мен оның нақты уақыты ашық жарияланымдардан табылмады.
Оның үстіне марқұмдардың жағдайы туралы айтқан көріністерін сот-медициналық қорытындымен немесе тергеу материалдарымен байланыстыруға негіз жоқ. Бұл – сұхбат қонағының өзінің не сезінгені туралы әңгімесі.
Ақгүл Әсетқызы мұндай қайғылы жағдайлардың алдағы уақытта да қайталанатынын мәлімдеген. Бірақ оның нақты қандай оқиға туралы айтып отырғаны және болжамының қандай деректерге сүйенетіні белгісіз.
Сарбаздар қазасы әлі де тергеу мен ресми тексеру аясындағы мәселе болғандықтан, көріпкелдің мәлімдемелерін оқиғаның себептері жөніндегі жаңа дерек ретінде қарастыру дұрыс болмас еді.
Алматыдағы жер сілкінісі мен Каспийдің тартылуы
Ақгүл Әсетқызы табиғи апаттарға қатысты да бірнеше болжам жасады. Оның айтуынша, Алматыда алдағы уақытта тағы екі рет жер сілкінуі мүмкін. Бірі ірі, екіншісі салыстырмалы түрде әлсіз болады деп сипаттаған. Сонымен қатар Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде қуаңшылық болуы мүмкін екенін айтқан.
Көріпкелдің бұл сөздері әлеуметтік желіде кең тарады. Дегенмен ол жер сілкінісінің нақты уақытын, магнитудасын немесе эпицентрін атаған жоқ.
Алматының сейсмикалық қауіпті аймақта орналасқаны бұрыннан белгілі. Сондықтан бұл өңірде жер сілкінісі болуы мүмкін деген жалпы тұжырымның өзі ерекше болжам саналмайды. Негізгі мәселе – оның қашан, қай жерде және қандай күшпен болатынын анықтау. Қазіргі ғылым мұндай оқиғалардың нақты күнін сенімді түрде алдын ала болжай алмайды.
Ақгүл Әсетқызы Каспий теңізінің болашағына да тоқталған. Оның сөзінше, теңіз деңгейі алдағы уақытта бұрын-соңды болмаған дәрежеде төмендеуі мүмкін.
Каспий деңгейінің төмендеуі – шынында да зерттеліп жатқан экологиялық мәселе. Теңіз суының тартылуы, климаттың жылынуы және буланудың күшеюі туралы ғылыми еңбектер мен ресми бақылаулар бар. Бірақ бұл үдеріс жөніндегі ғылыми зерттеулерді көріпкелдің болжамына дәлел ретінде қарастыруға болмайды. Каспийдегі өзгерістерді мамандар ұзақмерзімді бақылау, климаттық модельдер және гидрологиялық өлшемдер арқылы бағалайды.
Ақгүл Әсетқызының табиғи апаттар туралы мәлімдемелерінің ортақ ерекшелігі – ол қоғамда бұрыннан талқыланып жүрген мәселелерді болашаққа қатысты болжам түрінде ұсынады. Алматыдағы сейсмикалық қауіп те, Каспийдің тартылуы да жұртқа белгілі тақырыптар. Бірақ олардың нақты қалай өрбитіні жөніндегі болжамдар ғылыми деректермен тексерілуге тиіс.
Танымал адамдардың құпиясы туралы мәлімдеме
Көріпкелдің 2027 жылға қатысты айтқандары да қызу талқыланды. Ол келесі жылы ел алдында жүрген кейбір адамдардың шынайы болмысы ашылып, бұған дейін жасырын қалған әрекеттері белгілі болуы мүмкін екенін мәлімдеді.
Ақгүл Әсетқызының айтуынша, танымал адамдар арасында дуа жасататындар, жеке көріпкелдердің көмегіне жүгінетіндер бар. Ол кейбір тұлғалардың өздеріне арнайы қызмет көрсететін адамдары болатынын да айтқан.
Сұхбат кезінде Жанар Байсеміз одан сөз болып отырған адамның билікке қатысы бар-жоғын сұраған. Ақгүл Әсетқызы бұл адамның көптеген салаға қатысы бар екенін меңзегенімен, есімін атаудан бас тартқан. Мұндай мәлімдеме сот дауына ұласуы мүмкін екенін де ескерткен.
Осы тұста көріпкелдің сөзінде нақты адам, оқиға немесе құжат көрсетілмегенін атап өткен жөн. Демек, оның мәлімдемесін белгілі бір тұлғаның заңсыз немесе әдепке қайшы әрекет жасағаны туралы дерек ретінде ұсынуға болмайды.
Бірақ көпшілікке белгілі адамдардың құпиясы ашылады деген болжамның ақпараттық әсері күшті. Себебі мұндай мәлімдеме нақты есім атамаса да, оқырманды әртүрлі жорамал жасауға итермелейді.
Көріпкелдің өткеніне қатысты қандай ақпарат тарады?
Ақгүл Әсетқызының танымалдығы артқан сайын оның бұрынғы өміріне қатысты пікірлер де көбейе бастады.
Отандық БАҚ әлеуметтік желіде жарияланған бірқатар жазбаға назар аударды. Олардың бірінде Ақгүл Әсетқызының бұрын мектепте мұғалім болып жұмыс істегені айтылған. Жазба авторы оның Telegram арқылы ересектерге арналған бейнесабақтар сатқанын, бұл материалдарды оқушылардың да сатып алғанын мәлімдеген.
Әлеуметтік желі қолданушысының сөзінше, жағдайды ата-аналардың бірі байқап, мектеп директорына шағымданған. Кейін Ақгүл Әсетқызы жұмыстан шығарылған деген ақпарат тараған.
Жазбада аталған оқиға 2024 жылы болғаны айтылады. Оның авторы Ақгүл Әсетқызының ерекше қабілеті 2022 жылы пайда болғаны туралы сөзін де еске салып, бұрынғы қызметіне қатысты сұрақ қойған.
Бірақ бұл мәліметтердің барлығы әзірге әлеуметтік желі қолданушысының мәлімдемесіне негізделген. Қай мектепте жұмыс істегені, еңбек шартының қандай негізде тоқтатылғаны, ата-аналар тарапынан ресми шағым түскен-түспегені жөнінде құжаттар жарияланған жоқ.
Сондықтан Ақгүл Әсетқызының мұғалім болып жұмыс істегені, оқушыларға аталған материалдарды сатқаны немесе осы себеппен жұмыстан шығарылғаны әзірге тәуелсіз түрде расталмаған.
Әлеуметтік желіде оның қаржылық міндеттемелеріне қатысты да айыптаулар пайда болды. Кейбір қолданушылар Ақгүл Әсетқызының адамдарға қарыз екенін, алған ақшасын қайтармағанын жазған. Тіпті ерекше қасиеті бар деп сипатталған ақша купюраларын сатып, олардың иесіне сәттілік әкелетінін айтқаны жөнінде пікірлер тараған.
Бұл мәліметтер де тексеруді қажет етеді. Қарызға қатысты сот шешімдері, ресми талаптар немесе мәмілелерді растайтын құжаттар ашық жарияланымдардан анықталмады. Ақгүл Әсетқызының аталған айыптауларға берген жауабы да табылған жоқ.
Бір назар аударатын жайт – аталмыш айыптаулар көріпкелдің танымалдығы күрт артқан кезеңде жарияланды. Бұрынғы қызметіне қатысты сөз қозғаған адамдардың кім екені, олардың Ақгүл Әсетқызымен қандай байланысы бар екені де ашық көрсетілмеген.
Сондықтан бұл ақпараттар әзірге қоғамда талқыланып жатқан мәлімдемелер күйінде қалып отыр.
Құлсарыда оны танымайтындар да бар екені айтылды
Ақгүл Әсетқызының туған жері Құлсарыға қатысты да әлеуметтік желіде түрлі пікір айтылып жатыр. Кейбір қолданушылар оны сол қаланың тұрғындары да тани бермейтінін жазған. Көріпкелдің бұрынғы өмірі мен еңбек жолы туралы мәліметтің аздығы да талқылауға түрткі болды. Әсіресе оның мектепте жұмыс істегені, кейін қызметінен кеткені туралы ақпарат тарағаннан кейін көпшілік Ақгүл Әсетқызының өткеніне қызығушылық таныта бастаған. Дегенмен бұл әңгімелер әзірге әлеуметтік желідегі жазбалардан әрі аспады. Оның қай мектепте, қанша уақыт жұмыс істегені және қызметінен қандай себеппен кеткені туралы нақты ақпарат жарияланған жоқ.
Бір сұхбат қалай бірнеше күндік ақпараттық науқанға айналды?
Ақгүл Әсетқызының оқиғасындағы ең қызық құбылыс – оның танымалдыққа жету жолы. Әдетте қоғамға белгілі адамның жаңа сұхбаты оның бұрыннан қалыптасқан беделіне сүйенеді. Бұл жолы жағдай керісінше өрбіді: көпшілікке кеңінен таныс емес адам сұхбат арқылы танымал болды.
Алдымен көріпкелдің ашаршылық туралы болжамы тарады. Кейін Каспийдегі сарбаздар, Алматыдағы жер сілкінісі, танымал адамдардың құпиялары жөніндегі сөздері жеке-жеке жарияланды. Әр тақырып жаңа аудиторияның назарын аударды.
Осылайша, бір адамның мәлімдемелері бірнеше күн бойы ақпарат кеңістігінен түспеді. Оның үстіне көріпкелдің айтқандары бір-біріне ұқсамайтын салаларды қамтыды: экономика, табиғи апаттар, әскери қызметшілердің қазасы, танымал тұлғалардың жеке өмірі.
Бұл жағдай ақпараттың таралуына қатысты маңызды ерекшелікті көрсетеді. Сұхбаттың толық мазмұнын көрмеген адам оның жекелеген үзінділерін ғана кездестіруі мүмкін. Соның нәтижесінде кейбір мәлімдемелер бастапқы әңгімеден бөлек қабылданады.
Мәселен, Каспийде қайғылы оқиға болатынын алдын ала сезгені туралы сөз бен Каспий теңізінің болашақта тартылатыны жөніндегі болжам екі бөлек мәселе. Бірақ екеуі де бір адамның есімімен байланыстырылғандықтан, әлеуметтік желіде бір-бірін толықтыратын ақпарат сияқты көрінуі мүмкін.
Дәл осындай жағдай ашаршылық пен жер сілкінісіне қатысты мәлімдемелерде де байқалады. Қоғамда бұрыннан бар қауіп-қатер туралы әңгіме көріпкелдің сөзі арқылы қайта таралады. Ал болжамның қаншалықты нақты екені көбіне екінші кезекке ығысады.
Ақгүл Әсетқызының әлеуметтік желідегі оқырмандары көбейгені туралы ақпарат та осы үдерістің нәтижесін көрсетеді. Сұхбат оның жеке танымалдығын арттырды. Кейін бұрынғы қызметіне қатысты айыптаулар пайда болып, талқылау жаңа бағыт алды.
Қазір нақты не белгілі?
Оның болашақты алдын ала көретіні, марқұмдармен тылсым байланыс орнатқаны немесе табиғи апаттардың нақты болатынын білетіні жөнінде тәуелсіз дәлел жоқ.
Сол сияқты бұрынғы мұғалімдік қызметі, ересектерге арналған курстар, жұмыстан шығарылуы, қарыздары және ақша купюраларын сатқаны туралы мәліметтер әзірге әлеуметтік желідегі айыптаулар деңгейінде қалып отыр. Оларға қатысты ресми түсініктеме немесе құқықтық қорытынды анықталған жоқ.
Ақгүл Әсетқызының толық өмірбаяны, кәсіби білімі, бұрынғы жұмыс орындары мен ақылы қызметінің шарттары жөнінде де ашық әрі тексерілген ақпарат жеткіліксіз.
Осылайша, «Лашын Құс» төңірегіндегі даудың екі жағы бар. Бір жағында – көпшілікке кеңінен тараған, бірақ ғылыми немесе құжаттық негізі көрсетілмеген болжамдар. Екінші жағында – көріпкелдің өзіне қатысты әлеуметтік желіде жарияланған, әзірге дәлелденбеген айыптаулар.
Қазір бұл оқиғада ең аз белгілі нәрсе – көпшіліктің назарын аударған әйелдің өзінің өмір жолы. Оның болжамдары бірнеше күн ішінде ондаған жарияланымға арқау болғанымен, кәсіби қызметі мен бұрынғы жұмысына қатысты нақты мәліметтер әлі анықталмаған.
Сондықтан Ақгүл Әсетқызы туралы талқылаудың келесі кезеңі жаңа болжамдардың жариялануына емес, осы уақытқа дейін айтылған мәліметтердің құжат жүзінде расталуына байланысты болмақ.
