Қазақстанда жеке кәсіпкер ретінде жұмыс істейтін таксистер саны артты

ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, осы жылдың қаңтар-ақпан айларында такси арқылы тасымалданған жолаушылардың жалпы саны жылдан жылға 2,4 есеге өсіп, 20,6 млн адамға жетті. Аталған мерзім бойынша мұндай жоғары көрсеткіш 2022 жылдан бері алғаш рет тіркеліп отыр. Екі ай да жоғары көрсеткішті көрсетті. Әр айдың мәні 10 миллионға жуықтаған. Жалпы алғанда, көрсеткіш бес ай қатарынан жоғары деңгейде сақталуда (бір айда 7 млн астам). Айта кету керек, бұған дейін де, 2024 жылы, жоғары көрсеткіштер байқалған болатын. Бұл жағдай бірнеше сұрақтарды туғызады. Теориялық тұрғыдан, такси қызметтеріне сұраныс маусымдық сипатқа ие болуы керек – кейбір айларда жоғары, ал кейбірінде төмен болуы тиіс. Мысалы, жылдағы ең жоғары сұраныс желтоқсанда болуы мүмкін. Себебі бұл уақытта адамдар жаңа жыл мерекесіне дайындалып, іс-шараларға белсенді түрде қатысады. Ал ең төменгі көрсеткіш қаңтарда тіркелуі керек еді. Алайда ай сайынғы динамикада маусымдылықтың еш белгісі жоқ. Көрсеткіштің қарқынды өсімі 2024 жылдың қыркүйегінде «Яндекс.Такси» платформалық жұмыспен қамту бойынша пилоттық жобасының аяқталуымен тұспа-тұс келіп отыр. Сынақ кезеңінен кейін платформалық жұмыспен қамту толыққанды жұмыс режиміне енгізілді. Мақсаты – өзін-өзі жұмыспен қамтыған такси жүргізушілерін салықтық және әлеуметтік қамту жүйесіне тарту. Интернет-платформа арқылы тапсырыс алу үшін өзін-өзі жұмыспен қамтыған жүргізушілерге арнайы салық режимімен ЖК ретінде тіркелу ұсынылады. «Яндекс.Таксидің» мәліметінше, осы өзгерістер енгізілгеннен кейін жеке кәсіпкер ретінде жұмыс істейтін таксистер саны айтарлықтай артқан. Ескеретін жайт, ЖК жұмысының нақты көрсеткіштері көлік статистикасына 2022 жылдың қаңтарынан бастап енгізіле бастады. Бұған дейін бұл мәліметтерде ЖК жұмысының көлемі емес, тек бағалау қамтылған болатын. Тағы нені білу маңызды? Такси арқылы тасымалданған жолаушылар саны арнайы формула бойынша есептеледі. Бұл ретте белгілі бір адамның есепті мерзім ішінде бірнеше рет сапар жасауы мүмкін екендігі, сондай-ақ оның таксиге жалғыз немесе басқа адамдармен бірге отыруы ескеріледі. Халықтың такси қызметін қанша рет пайдаланғанын дәл анықтау қиын. Әзірге әр таксидің жолаушы орындығына арнайы датчик орнатылып, оған кім отырса да автоматты түрде есепке алатын жүйе енгізілген жоқ.