Пәтер сату кейде оңай көрінеді. Жарнама бересіз, қоңырау күтесіз, келісесіз. Бірақ іс жүзінде бәрі бірдей тез өте бермейді. Бір пәтер бірнеше аптада иесін тапса, енді бірі айлап, кейде жылдап тұрып қалады. Бұл әсіресе пәтерді кейін қайта сату үшін алып жатқан адамдарға маңызды. Таңдау кезінде жіберілген қате қаржыны ұзақ уақытқа қатырып қоюы мүмкін. Krisha.kz мамандары қандай пәтерлердің өтімі төмен болатынын түсіндірді, деп жазады Ozgeris.info.
Cөз ең алдымен жөндеусіз пәтерлер туралы. Қазір сатып алушылар дайын, кіріп тұра беретін нұсқаны қалайды. Ескі құбыр, тозған сым, ауыстыруды қажет ететін терезе мен есік адамдарды ойландырады. Өйткені мәміледен кейін бірден қосымша шығын басталады.
«Сатып алушылар қазір әлдеқайда есепшіл. Олар тек пәтердің бағасын емес, алдағы жөндеу шығынын да есептейді. Тіпті жақсы ауданда орналасқан жөндеусіз пәтер ұзақ сатылады. Сұраныс жаңа үйлерге немесе дайын жөндеуі бар екінші нарыққа ауып отыр. Егер пәтер жарнамада ұзақ тұрып қалмасын десеңіз, не базалық жөндеу жасап қойыңыз, не бағаны дұрыс есептеп, жеңілдікті алдын ала енгізіңіз. Сатып алушы болашақ шығыны ескерілгенін сезінуі керек», дейді сарапшы Наталья Калмыкова.
Екінші мәселе ескі тұрғын үй қоры. Қазақстанда әр үшінші мәміле ипотека арқылы жасалады. Ал ипотека болмаса, сатып алушылар саны күрт азаяды. Қазір банктер каркас қамысты, саман, ағаш үйлерді және 60 жылдан асқан тұрғын үйлерді несиелеуден бас тартып отыр. Бүгін бағасы қолжетімді көрінген пәтер ертең сатуға келгенде қиындық туғызуы мүмкін. Үйдің салынған жылы мен құрылыс материалы өтімділікке тікелей әсер етеді.
Үшінші үлкен кедергі құжат мәселесі. Құқық белгілеуші құжаттар, сатып алу сату шарты, мұрагерлік немесе сыйға тарту актісі, сот шешімі, техникалық паспорт бәрі нақты әрі бір біріне сәйкес болуы керек. Пәтер кепілде тұрса немесе сот дауына ілінсе, мәміле мүлде жүрмейді. Сондықтан құжатты алдын ала ретке келтірген дұрыс.
Төртінші мәселе заңдастырылмаған қайта жоспарлау. Қабырғалар жылжытылған, бөлме біріктірілген, бірақ техникалық паспортта көрсетілмеген болса, банк ипотека бермейді. Бұл дегеніміз сатып алушылардың кемінде үштен бірі бірден азаяды деген сөз. Тіпті заңдастырылған өзгерістердің өзін кей банктер сақтықпен қарайды.
Бесінші себеп ыңғайсыз жоспарлау. Үлкен шаршы метр әрқашан артықшылық емес. Ұзын дәліздер, пайдасыз бос аймақтар, 6 шаршы метрден кіші ас үй, біріктірілген әжетхана, балконның болмауы сатып алушыны шегіндіреді. Қазір адамдар пайдалы аумаққа мән береді.
Алтыншы фактор бірінші және соңғы қабат. Көпшілік бірінші қабатты шу, қауіпсіздік, ылғал себепті қаламайды. Соңғы қабат шатырдан су ағуы немесе жаздағы ыстықпен байланысты күмән тудырады. Дегенмен үйдің жалпы жағдайы бұл әсерді жұмсарта алады. Таза подъезд, жөнделген шатыр, күтімді аула артықшылық болуы мүмкін. Бірақ саудаласу бәрібір болады.
Жетінші мәселе терезеден көрініс пен үйдің жалпы ахуалы. Құрылыс алаңы, тұрақ, қоқыс жәшігіне қараған терезе қосымша минус саналады. Қасбеттің тозуы, подъездегі иіс пен ретсіздік те сатып алушының алғашқы әсерін бұзады. Мұндай жағдайда бағаны түзетуге тура келеді немесе үйді ретке келтіру қажет.
«Көпшілік ең өтімді нұсқа деп орта қабатты санайды. Оны сату да, өзің үшін алу да жеңіл. Жоғарғы қабатты көбіне жастар немесе өзге қаладан келгендер қарайды. Ал бірінші қабатты жасы үлкен адамдар таңдайды. Терезеден көрініс бағаға тікелей әсер етеді. Саябаққа, көлге немесе қала панорамасына қараған пәтер қымбат тұрады. Ал сәтсіз көрініс пәтердің тартымдылығын төмендетеді. Мұндай нысанды сатуға болады, бірақ көбіне нарықтық бағадан төменірек ұсынуға тура келеді», дейді сарапшы Дмитрий Воронин.
Сарапшылардың кеңесі қарапайым. Егер пәтеріңіз өтімділігі төмен санатқа жатса, нарықтан жоғары бағаны ұстап отырмаңыз. Шарттарды талқылауға дайын болыңыз, саудаласуды ескеріңіз. Дұрыс баға мен ашықтық мәмілені әлдеқайда жылдам жасайды. Нарықта ең бастысы эмоция емес, есеп екенін ұмытпаған жөн.
