Елдегі азық-түлік бағасы мен инфляция деңгейі Үкіметтегі кезекті кеңесте талқыланды. Жиынды Серік Жұманғарин жүргізді. Кеңесте бағаның қалай өзгеріп жатқаны, қандай тауарлар қымбаттағаны және оны тұрақтандыру үшін қандай шаралар қарастырылып жатқаны айтылды, деп жазады Ozgeris.info.
Соңғы айларда азық-түлік инфляциясы біртіндеп төмендей бастаған. Мысалы, желтоқсанда бұл көрсеткіш 13,5% болған. Қаңтарда 12,9% болды. Ал ақпанда 12,7% дейін азайды. Жалпы инфляция да біртіндеп баяулап келеді. 2025 жылдың қыркүйегінде 12,9% болса, 2026 жылдың ақпанында 11,7% деңгейіне түсті.
Айжан Бижанова бағаның төмендеуіне бірнеше фактор әсер еткенін айтты. Соның бірі – әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тізімінің кеңейтілуі. Бұрын бұл тізімде 19 тауар ғана болған. Қазір олардың саны 31 атауға жетті. Бұл тауарларға сауда орындары белгілі бір шектен жоғары үстеме баға қоса алмайды. Сонымен бірге осы талаптардың сақталуын мемлекет қатаң бақылап отыр.
Жыл басынан бері Сауда комитеті осы ережелерді бұзған кәсіпкерлерге қатысты 800-ден астам әкімшілік іс тіркеген. Бұл да бағаны бақылауда ұстауға әсер етіп отыр.
Наурыздың алғашқы аптасында әлеуметтік маңызы бар азық-түлік бағасының өсу индексі 0,1% болған. Әдетте көктемнің басында маусымдық қымбаттау байқалады. Бірақ Сауда және интеграция министрлігі оны тежеуге тырысып жатыр. Ол үшін қосымша жеңілдік акцияларын ұйымдастыру және ауыл шаруашылығы жәрмеңкелерін көбейту жоспарланған. Сонымен қатар көрші елдерден көкөніс әкелуге арналған «жасыл дәліз» жүйесі де жұмысын жалғастырады.
Кеңесте тағы бір мәселе – сүт өнімдерінің қымбаттауы. Мұның басты себебі – шикі сүт бағасының өсуі. Бұған қоса энергия ресурстары қымбаттады, өндіріс шығындары да артты. Жалпы алғанда сүт өнімдері азық-түлік инфляциясының ішінде 6,3% үлеске ие.
Осы жағдайға байланысты Сауда және интеграция министрлігі сүт өңдеу кәсіпорындарын қолдау жолдарын қарастыруды ұсынды. Сонымен бірге нан өндірісі саласын қолдау мәселесі де көтерілді. Мысалы, кәсіпорындарға арзандатылған астық пен ұн беру мүмкіндігі қарастырылып жатыр. Тағы бір ұсыныс – «Қазақстан темір жолы» арқылы шикізатты тасымалдау тарифтерін төмендету.
Вице-премьер елдегі 42 сүт өңдеу кәсіпорнында өнім бағасының қалай қалыптасатынын толық зерттеуді тапсырды. Мақсат – әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өндірушілерін қолдаудың тиімді жолдарын табу.
Кеңесте Жамбыл облысындағы жағдай да жеке қаралды. Бұл өңір азық-түлік инфляциясы бойынша елде 5-орында тұр. Ал әлеуметтік маңызы бар азық-түлік бағасының өсу индексі бойынша 6-орында.
Қазір Жамбыл облысында 1982 дүкен жұмыс істейді. Оның 69-ы ірі сауда желілеріне жатады. Өңір нарығын шамамен 50 ірі өндіруші қамтамасыз етеді. Солардың ішінде отандық өнімнің үлесі 43%. Импорттық өнім шамамен 30%.
Облыста сүтті терең өңдейтін 19 кәсіпорын бар. Ал ет өңдейтін 38 кәсіпорын жұмыс істейді. 2025 жылы өңірде 230 мың тонна сүт өндірілген. Соның 107,7 мың тоннасы өңделген. Ет өндірісі 75,3 мың тонна болды. Оның 43%-дан астамы қайта өңдеуден өткен.
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өндіретін 11 кәсіпорын үшін электр энергиясына жеңілдетілген тарифтер енгізілген.
Кеңес кезінде тағы бір мәселе айтылды – тұрақтандыру қорларындағы көкөністер баяу сатылып жатыр. Азат Сұлтановтың айтуынша, қазір картоп қорының 56%-ы сатылған. Сәбіз бен пияздың 55%-ы өткен. Ал қырыққабаттың 58%-ы ғана сатылған.
Бұл бағыттағы жұмыс әсіресе 4 өңірде баяу жүріп жатыр – Ақтөбе, Жамбыл, Қызылорда және Ұлытау облыстары.
Кеңес соңында вице-премьер Ауыл шаруашылығы министрлігі мен Сауда комитетіне арнайы тапсырма берді. Олар өңірлердегі тұрақтандыру қорларын тексеруі керек. Сонымен бірге әкімдіктер есепте көрсеткен өнімдердің шынымен бар-жоғын нақты анықтау міндеті қойылды.
