Атырау облысында жаңа эпидемиологиялық маусым қарсаңында мамандар балалар арасындағы аурушаңдықтың, әсіресе бір жасқа дейінгі сәбилердің ауруханаға түсуінің артқанын айтып отыр. Статистикаға қарағанда, мәселе тек маусымдық вирустардың таралуында емес, аурудың асқыну деңгейінде де болып отыр. Атырау облысында 2026–2027 жылдардағы жедел респираторлық вирустық инфекциялар (ЖРВИ) мен тұмаудың эпидемиологиялық маусымы 1 қазанда басталып, 2027 жылғы 1 мамырға дейін жалғасады. Мамандар алдағы кезеңде тұмаудың A(H1N1)pdm09, A(H3N2) және B(Victoria) вирустарының айналымда болуын күтеді. Өңір жаңа маусымға дайындық аясында 60 мың доза «Гриппол плюс» вакцинасын сатып алған. Вакцина медициналық ұйымдарға таратылғаннан кейін халықты иммундау басталады. Алайда биылғы маусымның ерекшелігі – аурудың жалпы саны ғана емес, кішкентай балалар арасында ауыр өту жағдайларының көбейіп отырғаны.
Бір жасқа дейінгі балаларға қатысты көрсеткіш алаңдатады
Өткен 2025–2026 эпидемиологиялық маусымда Атырау облысында ЖРВИ-мен 114 696 адам ауырған. Оның 76 235-і – 14 жасқа дейінгі балалар. Яғни балалар барлық тіркелген ЖРВИ жағдайларының шамамен үштен екісін құраған. Бұл ЖРВИ маусымында негізгі жүктеменің балаларға түсетінін көрсетеді. Бірақ одан да маңызды көрсеткіш – ауруханаға түскен сәбилердің саны. 2025–2026 маусымында Атырау облыстық инфекциялық ауруханасында 8 687 адам стационарлық ем алған. Оның 2 206-сы – бір жасқа дейінгі балалар. Бұл жалпы госпитализацияланғандардың шамамен төрттен біріне жуығы. Ал реанимациядағы науқастар арасында бір жасқа дейінгі балалардың үлесі 40,7 пайызға жеткен. Бұл көрсеткішке ерекше назар аударуға тура келеді. Себебі сәби ағзасының иммундық жүйесі толық қалыптасып үлгермегендіктен, тыныс алу жолдарының инфекциялары бұл жаста тез асқынып, пневмония немесе тыныс алу жеткіліксіздігі сияқты ауыр жағдайларға әкелуі мүмкін.
Қыркүйектің алғашқы үш аптасындағы статистика не дейді?
Жаңа эпидемиологиялық маусым әлі ресми басталмай тұрып-ақ, Атырауда инфекциялық ауруханаға түсетін науқастар санының өскені байқалады. 1–20 қыркүйек аралығында аурухананың қабылдау бөліміне 2 129 адам жүгінген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 364 адамға көп. Госпитализацияланғандар саны да артқан. Осы кезеңде 623 адам ауруханаға жатқызылған, бұл былтырғы көрсеткіштен 20,7 пайызға жоғары. Бірақ ең назар аударарлық өзгеріс – бір жасқа дейінгі балалар арасында байқалады. Биыл 1–20 қыркүйек аралығында ауруханада 176 сәби ем алған. Өткен жылы осы кезеңде олардың саны 84 болған. Яғни бір жыл ішінде ауруханаға түскен бір жасқа дейінгі балалар саны екі еседен астам артқан. Бұл – жай ғана статистикалық ауытқу деп қарауға келмейтін көрсеткіш. Әсіресе бұл өсім пневмония жағдайларының көбеюімен қатар жүріп отырғаны маңызды.
Пневмония жағдайлары екі еседен де көп өскен
Балалар денсаулығына қатысты ең алаңдатарлық көрсеткіштердің бірі – пневмония бойынша статистика. Биыл қыркүйектің алғашқы 20 күнінде ауруханада 139 пневмония жағдайы тіркелген. Өткен жылы бұл көрсеткіш 56 болған. Яғни пневмониямен ауруханаға түскендер саны шамамен 2,5 есеге өскен. Бұл жерде бір маңызды айырмашылықты түсіну қажет: ЖРВИ-дің көпшілігі жеңіл өтуі мүмкін, алайда оның кейбір түрлері, әсіресе кішкентай балаларда, төменгі тыныс жолдарына түсіп, бронхит немесе пневмонияға ұласуы ықтимал. Сондықтан эпидемиологиялық маусым кезінде басты мәселе тек «қанша адам ауырды?» деген сұрақ емес. «Ауру қаншалықты ауыр өтіп жатыр және қанша адамға стационарлық көмек қажет болды?» деген сұрақ та маңызды.
Неліктен сәбилер ерекше бақылауды қажет етеді?
Бір жасқа дейінгі балаларда тыныс алу жолдары тар әрі иммундық жүйесі толық жетілмеген. Сондықтан ересектерде салыстырмалы түрде жеңіл өтетін инфекция сәби үшін ауыр болуы мүмкін. Әсіресе баланың дене қызуының жоғарылауы, тыныс алуының жиілеуі немесе қиындауы, тамақтанудан бас тартуы, қатты әлсіздік, көгеру, ұйқышылдық сияқты белгілерге ата-ана немқұрайды қарамауы керек. Мұндай жағдайда баланы өз бетінше емдеуден гөрі дәрігерге жүгіну маңызды.
Вакцинация – алдын алудың негізгі құралдарының бірі
Атырау облысына 60 мың доза тұмауға қарсы вакцина жеткізілуі эпидемиологиялық маусымға дайындықтың негізгі бағыттарының бірі болып отыр. Тұмауға қарсы вакцинация әсіресе асқыну қаупі жоғары адамдар үшін маңызды. Өңірде вакцина тегін түрде медицина қызметкерлеріне, диспансерлік есепте тұрған балаларға, балалар үйлері мен қарттар үйлерінің тәрбиеленушілеріне, жүктіліктің екінші және үшінші триместріндегі әйелдерге және эпидемиологиялық көрсеткіш бойынша тиісті топтарға жүргізіледі.
Дегенмен вакцина ЖРВИ-дің барлық түрінен қорғамайды. Себебі ЖРВИ – көптеген әртүрлі вирустарды қамтитын кең ұғым. Ал тұмауға қарсы вакцина нақты тұмау вирустарынан қорғануға бағытталған. Сондықтан вакцинациямен қатар қарапайым профилактикалық шаралардың да маңызы сақталады.
Эпидмаусым алдында ата-ана нені ескеруі керек?
Мамандардың ұсыныстары күрделі емес: қолды жиі жуу, бөлмені тұрақты желдету, науқас адамдармен байланысты шектеу және ауру белгілері байқалған баланы балабақшаға немесе мектепке жібермеу. Бұл әсіресе сәбилер бар отбасылар үшін маңызды. Өйткені бір жастағы баланың инфекцияны қайдан жұқтырғанын анықтау әрдайым мүмкін емес. Үйдегі ересек адамда немесе мектеп жасындағы балада жеңіл ғана белгілер болуы мүмкін, ал вирус сәби үшін ауыр өтуі ықтимал.
Дәрігерлер сақтыққа шақырады
Дәрігер Думан Ізімовтің айтуынша, қазіргі ауа райының құбылмалығы балалардың денсаулығына қосымша салмақ түсіруі мүмкін. Сондықтан осы кезеңде ата-аналар профилактикалық шараларға ерекше мән бергені жөн.
«Бүгінгі таңда ауа райы алдамшы. Бұл – балалардың иммунитеті сыналатын кезең. Ең бастысы – сақтану. Сондықтан қарапайым сақтық шараларын қатаң ұстанған дұрыс. Қазір көптеген инфекциялық балалар ауруханаларында орын тапшылығы байқалады. Ауруды асқындырып алмау үшін алғашқы белгілер байқалған кезде дер кезінде дәрігерге қаралып, ем қабылдау қажет», – дейді дәрігер Думан Ізімов.
Маманның пікірінше, аурудың алдын алу мен оны бастапқы кезеңде бақылауға алу медициналық ұйымдарға түсетін жүктемені азайтуға да мүмкіндік береді. Әсіресе кішкентай балалардың жағдайын мұқият бақылау маңызды.
Атыраудағы қазіргі статистика эпидемиологиялық маусым алдында бірнеше маңызды үрдісті көрсетіп отыр. Біріншіден, ЖРВИ жағдайларының негізгі бөлігі балалар арасында тіркеледі. Екіншіден, стационарлық көмекке жүгінетіндердің ішінде бір жасқа дейінгі сәбилердің үлесі жоғары. Үшіншіден, қыркүйектің алғашқы 20 күніндегі көрсеткіштер өткен жылмен салыстырғанда госпитализация мен пневмония жағдайларының айтарлықтай өскенін көрсетеді. Әсіресе бір жасқа дейінгі балалар арасында ауруханаға түсу көрсеткішінің 84-тен 176 жағдайға дейін өсуі және пневмония жағдайларының 56-дан 139-ға көтерілуі эпидемиологиялық маусым басталмай тұрып-ақ медициналық жүйеге түсетін жүктеменің артып отырғанын көрсетеді.
Сондықтан алдағы айларда басты міндет тек аурудың таралуын бақылау емес, асқынудың алдын алу және қауіп тобындағы балаларды дер кезінде медициналық бақылауға алу болмақ. ЖРВИ мен тұмау маусымы жыл сайын қайталанатын құбылыс болғанымен, оның салдары әр адамда әртүрлі. Әсіресе сәби денсаулығына келгенде, аурудың алғашқы белгілерін елемеу кейін күрделі медициналық мәселеге әкелуі мүмкін. Атыраудағы қазіргі статистика ата-аналарға эпидемиологиялық маусымға жауапкершілікпен дайындалудың маңызды екенін көрсетіп отыр.
