Қазақстанда жасанды интеллект пен бұлттық технологияларды дамытуға бағытталған ауқымды жоба қолға алынуы мүмкін. Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі, «Қазақтелеком» акционерлік қоғамы және Абу-Дабиде орналасқан Aleria компаниясы өзара ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды, деп жазады Ozgeris.info.
Құжат аясында Павлодар облысының Екібастұз қаласында ірі деректерді өңдеу орталықтарының кешенін салу жоспарланып отыр. Data Center Valley деп аталатын бұл жоба жүзеге асса, Орталық Азиядағы ең қуатты цифрлық инфрақұрылым нысандарының біріне айналуы ықтимал.
Деректерді өңдеу орталығы – қазіргі цифрлық экономиканың өзегі. Мұндай кешендер үлкен көлемдегі ақпаратты сақтау, өңдеу және талдауға мүмкіндік береді. Әсіресе жасанды интеллект жүйелері үшін бұл инфрақұрылым шешуші рөл атқарады. Өйткені нейрожелілер мен күрделі алгоритмдер орасан көп деректі қажет етеді. Сол себепті әлем елдері дата-орталықтарды стратегиялық нысан ретінде қарастырып отыр. Қазақстанның да бұл бағытта белсенді қадамға баруы – жаһандық трендке сай келетін шешім.
Жобаның негізгі мақсаты – елді аймақтық цифрлық хабқа айналдыру. Яғни, деректерді сақтау мен өңдеу үшін шетелдік платформаларға тәуелділікті азайтып, ақпараттық инфрақұрылымды ел ішінде дамыту. Бұл «егеменді бұлт» және «егеменді жасанды интеллект» деген ұғымдармен тығыз байланысты. Мұнда деректер тек техникалық ресурс емес, ұлттық қауіпсіздік пен экономикалық дербестіктің элементі ретінде қарастырылады. Егер ақпарат ел ішінде сақталып, өңделсе, оның қауіпсіздігі мен қолжетімділігі де жоғары болады.
Халықаралық тәжірибе бұл бағыттың маңызын дәлелдеп отыр. Мәселен, Еуропалық одақ «data sovereignty», яғни деректер егемендігі қағидатын заңнамалық деңгейде бекітті. Ал Таяу Шығыс елдері, әсіресе Біріккен Араб Әмірліктері мен Сауд Арабиясы жасанды интеллект инфрақұрылымына миллиардтаған доллар инвестиция құйып, аймақтық технологиялық орталыққа айналуға ұмтылуда. Қазақстанның бұл жобаға шетелдік серіктестерді тартуы – осы бәсекеге дайындықтың белгісі.
Aleria компаниясы – егеменді жасанды интеллект инфрақұрылымы мен платформаларын әзірлеумен айналысатын халықаралық ойыншы. Компания NVIDIA және DDN секілді ірі технологиялық корпорациялармен серіктестікте жұмыс істейді. Бұл серіктестік жобаның техникалық деңгейінің жоғары болатынын көрсетеді. Яғни жаңа кешен тек сақтау орны емес, жоғары өнімді есептеу қуаты бар интеллектуалдық орталыққа айналуы мүмкін.
Жоба аясында тек құрылыс жұмыстары ғана емес, технология трансфері мен кадр даярлау мәселесі де қарастырылып отыр. Инвесторлар жаңа технологияларды Қазақстанға бейімдеп, жергілікті мамандармен тәжірибе алмасуға мүдделі. Бұл өз кезегінде елдегі инженерлік және ақпараттық технологиялар саласының дамуына серпін береді. Соңғы жылдары инженерлік және IT-мамандықтарға бөлінетін гранттар үлесінің артуы да осы қажеттілікті көрсетеді.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың NVIDIA және Firebird AI компанияларының өкілдерімен кездесуі бұл бағыттағы жұмыстың жүйелі екенін аңғартады. Кездесу барысында Екібастұздағы деректерді өңдеу орталығы жобасы таныстырылып, тараптар Қазақстанда жасанды интеллект экожүйесін дамыту бойынша бірлескен бастамаларды жан-жақты қарастыруға келіскен. Бұл – жоба тек инфрақұрылыммен шектелмей, толыққанды цифрлық экожүйе құруға бағытталғанын білдіреді.
Екібастұз қаласының таңдалуы да кездейсоқ емес. Өңір энергетикалық әлеуетімен ерекшеленеді. Дата-орталықтар үшін тұрақты және қуатты электр энергиясы аса маңызды. Сондықтан энергетикалық база мен индустриялық инфрақұрылымның болуы жобаның тиімді жүзеге асуына мүмкіндік береді. Әлемде ірі дата-орталықтар көбіне дәл осындай энергетикалық мүмкіндігі жоғары аймақтарда орналасады.
