Қаланың көшесінен бастап республикалық тас жолдарға дейін бақылау тәсілі түбегейлі өзгеріп келеді. Жасанды интеллект жолдағы әр әрекетті талдап, қауіптің алдын алатын деңгейге жетті. Елордадағы жаңа камералардан бастап, Атыраудағы бейнеаналитика мен ақылы жолдардағы интеллектуалды жүйелерге дейін – бәрі бір бағытқа жұмыс істеп тұр, деп жазады Ozgeris.info.
Астанада ЖИ-камералар іске қосылды
Елорда көшелерінде жүргізушінің әрекетін «көріп», бұзушылықты автоматты түрде тіркейтін жаңа жүйе кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр. Жасанды интеллектке негізделген бейнебақылау тек ереже бұзуды анықтаумен шектелмей, жолдағы жалпы ахуалды бағалап, қауіпсіздікті жаңа деңгейге көтеруді көздейді.
Астанада қолға алынған бұл жоба жол қозғалысы мәдениетін өзгертуге бағытталған. Әсіресе соңғы жылдары жиілеген ұсақ тәртіп бұзушылықтар – қауіпсіздік белдігін тақпау, көлік жүргізіп отырып телефон пайдалану ірі жол-көлік оқиғаларына себеп болып отыр. Осыған байланысты бақылау тәсілдерін күшейту қажеттілігі туындады.
Мемлекет басшысының цифрландыру және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі тапсырмасы аясында жүзеге асып жатқан Astana Smart City жобасы жаңа технологияларды нақты салада қолданудың үлгісіне айналып келеді. Жоба шеңберінде енгізілген AI-бейнеаналитика, яғни, жасанды интеллект арқылы бейне деректерді талдау жүйесі, жол қозғалысын бақылауда жаңа мүмкіндіктер ашып отыр.
Жаңартылған жүйенің басты ерекшелігі – оның «ойлай» алуы. Яғни, камера тек түсіріп қоймайды, көргенін талдайды. Компьютерлік көру (computer vision) және машиналық оқыту (machine learning) технологиялары арқылы жүйе жүргізушінің әрекетін саралап, ереже бұзылған сәтті бірден анықтайды. Бұл деректерді өңдеу жылдамдығын арттырып қана қоймай, қателік ықтималдығын да азайтады.
Атап айтқанда, жаңа алгоритмдер жүргізушінің қауіпсіздік белдігін тақпағанын, көлік тізгінінде отырып телефон қолданғанын автоматты түрде тіркей алады. Бұған қоса жол қауіпсіздігіне әсер ететін өзге де әрекеттерді анықтау мүмкіндігі қарастырылған. Қазір бұл жүйе тестілік режимде жұмыс істеп тұр. Дегенмен алғашқы нәтижелердің өзі оның тиімділігін көрсетіп отыр.
Бұл технологияның тағы бір маңызды қыры – оның жеке жүйе емес, кешенді цифрлық инфрақұрылымның бір бөлігі болуы. AI-камералар қалалық және мемлекеттік ақпараттық жүйелермен біріктірілген. Соның арқасында жолдағы қозғалыс тек жекелеген камера деңгейінде емес, тұтас жүйе арқылы бақыланады. Мұндай интеграция көлік ағындарын тиімді басқаруға мүмкіндік береді. Мысалы, белгілі бір көшеде көлік тығыздығы артса, жүйе оны бірден анықтап, тиісті шешім қабылдауға негіз бола алады. Бұл тек қауіпсіздік емес, қаладағы көлік қозғалысының жалпы тиімділігін арттыруға бағытталған қадам.
Сонымен қатар жоба барысында ақпараттық қауіпсіздік мәселесіне ерекше мән берілген. Жүйе Қазақстан Республикасының ақпараттық қауіпсіздік талаптарына толық сәйкес келеді. Барлық қажетті сертификаттау рәсімдерінен өткен. Бұл – азаматтардың жеке деректерінің қорғалатынын білдіреді.
Атырауда 4500-ден астам құқықбұзушылық анықталды
Атырау облысында қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бағытында жасанды интеллектке негізделген бейнеаналитика жүйесі нақты нәтиже бере бастады. Өңірде орнатылған 400 бейнекамераның көмегімен 4500-ден астам құқықбұзушылық анықталып, құқық қорғау органдарының жедел әрекет ету мүмкіндігі артқан.
Цифрлық бақылау жүйесі дәстүрлі бейнебақылаудан әлдеқайда кең мүмкіндіктерге ие. Жасанды интеллект технологиялары арқылы камералар тек бейнені тіркеп қоймай, оны талдап, қауіпті жағдайларды алдын ала анықтайды. Атап айтқанда, жүйе адамның бет-әлпетін таниды, агрессивті мінез-құлық белгілерін, адамдардың шамадан тыс шоғырлануын, сондай-ақ күмән тудыратын өзге де әрекеттерді автоматты түрде анықтай алады. Мұндай жағдай тіркелген сәтте ақпарат бірден жедел қызметтерге жолданады. Бұл құқық бұзушылықтың алдын алуға немесе оның салдарын азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жүйеге іздеуде жүрген және профилактикалық есепте тұрған азаматтардың деректері енгізілген. Камера объективіне іліккен адам бірден бет бейнесі арқылы сәйкестендіріліп, жедел басқару орталығына хабарлама түседі.
Атырау облыстық Полиция департаменті Жедел басқару орталығы бастығының орынбасары, жедел ден қою бөлімінің бастығы Жанат Рахметова бұл жүйенің тиімділігі қысқа уақыт ішінде-ақ байқалғанын айтады.
«Жыл басынан бері бейнеаналитика жүйесінің көмегімен 72 адам анықталды. Оның ішінде 28 құқық бұзушы полиция бөлімшесіне жеткізілді. Анықталғандардың басым бөлігі – әуежай, теміржол және автовокзал аумақтарында тіркелген. Дәл осы жерлерде адам ағыны көп болғандықтан, жасанды интеллект жүйесі бет бейнесін сәйкестендіру арқылы іздеудегі тұлғаларды анықтауда жоғары нәтиже көрсетіп отыр. Бұл технология құқық қорғау органдарының жұмысын жеңілдетіп қана қоймай, әрекет ету жылдамдығын да айтарлықтай арттырды», дейді ол.
Жүйенің тиімділігі тек құқық бұзушылықтарды тіркеумен шектелмейді. Ол қоғамдық тәртіпті сақтауда профилактикалық құрал ретінде де маңызды рөл атқарады. Сарапшылардың пікірінше, мұндай технологиялар енгізілген ортада құқық бұзу деңгейі біртіндеп төмендейді. Себебі бақылаудың барын сезінген адам тәртібіне жауапкершілікпен қарай бастайды. Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, мұндай интеллектуалды бейнебақылау жүйелерін алдағы уақытта облыстың басқа аудандарына да орнату жоспарланып отыр. Бұл қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде цифрлық шешімдердің үлесі арта түсетінін көрсетеді.
Қазақстанда цифрлық бақылау күшейеді
Қазақстандағы автожолдарда қозғалысты басқару тәсілі жаңа кезеңге өтуде. Елімізде ақылы жолдарда жасанды интеллектке негізделген интеллектуалды көлік жүйелері енгізіліп, жолдағы жағдайды автоматты бақылау басталды. Бұл – жол қауіпсіздігін арттырумен қатар, көлік қозғалысын тиімді басқаруға бағытталған маңызды қадам.
Үкімет отырысында «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы басқарма төрағасы Дархан Иманашев жол инфрақұрылымын цифрландыру бағытындағы жұмыстар туралы баяндады. Оның айтуынша, қазіргі уақытта жолдарды басқару жүйесіне жаңа цифрлық тетіктер енгізіліп жатыр. Бұл тек бақылау емес, толыққанды басқару жүйесіне айналмақ.
«Өткен жылдан бастап пилоттық жоба ретінде Алматы – Қонаев бағытындағы ақылы жол учаскесінде интеллектуалды көлік жүйесі енгізіліп жатыр. Жоба аясында жасанды интеллект элементтері қолданылады. Ол объектілердің қозғалысын қадағалауға, жол-көлік оқиғаларын анықтауға, жолға жануарлардың шығуын тіркеуге, ауа райының өзгерісін автоматты түрде бағалауға және жол қозғалысы ережелерінің бұзылуын бақылауға мүмкіндік береді», деді Дархан Иманашев.
Бұл жүйенің басты ерекшелігі – оның «көріп қана қоймай, түсіне алуы». Яғни, жолдағы кез келген өзгеріс бірден тіркеліп, талданады. Мысалы, жолға кенеттен жануар шығып кетсе немесе ауа райы күрт өзгерсе, жүйе оны бірден анықтап, тиісті қызметтерге белгі береді. Мұндай тәсіл апаттың алдын алуға мүмкіндік береді.
Пилоттық жоба бір бағытпен шектелмейді. Алдағы уақытта осындай жүйелер елдегі басқа да ірі ақылы жолдарға енгізіледі.
«Осыған ұқсас шешімдер Астана – Теміртау және Астана – Щучинск бағыттарындағы ақылы жол учаскелерінде де іске асырылады. Бұл жолдарда да интеллектуалды бақылау жүйелері енгізіліп, қозғалысты басқару жаңа деңгейге көтеріледі», деді компания басшысы.
Жол инфрақұрылымындағы цифрландыру тек камералармен шектелмейді. Пайдаланушылармен байланыс та жаңа форматқа көшіп жатыр. Соның бір мысалы – 1403 бірыңғай байланыс орталығы.
Соңғы жылдары бұл орталық толық автоматтандырылып, өңделетін өтініштер көлемі екі есеге артқан. Енді келесі кезеңде жасанды интеллект негізіндегі жаңа қызмет іске қосылмақ.
«Өткен жылы 1403 колл-орталығы толық автоматтандырылды. Соның нәтижесінде пайдаланушылардың өтініштерін өңдеу ауқымы екі есеге ұлғайды. Қазіргі таңда біз «Сапар» атты интеллектуалды диспетчерді енгізуге кірістік. Ол жасанды интеллект негізінде жұмыс істейді және пайдаланушыларға цифрлық көмекші ретінде қызмет көрсетеді. Жұмыс принципі «Алиса», «Siri» секілді дауыс көмекшілеріне ұқсас болады», деп толықтырды Дархан Иманашев.
Мұндай жүйелер жүргізушілерге тек ақпарат беріп қана қоймай, нақты көмек көрсетеді. Мысалы, жол жағдайы, ауа райы, төлем мәселесі немесе төтенше жағдай кезінде жедел кеңес алу мүмкіндігі пайда болады.
