Қазақстандағы әлеуметтік саясаттың өлшемі түбегейлі өзгерді. Осыдан он бес жыл бұрын мемлекеттік қолдау тек жәрдемақы көлемімен бағаланатын. Қазіргі басты назар адами капиталды дамытуға бағытталған. Әрбір бала отбасының кірісіне қарамастан сапалы білім алып, әлемдік деңгейдегі университеттерге түсу мүмкіндігіне ие болуы шарт. Жаңа Ата заңда білім, ғылым, мәдениет және инновация салалары ерекше маңызға ие болды, деп хабарлайды ozgeris.info сайты.
Бұл стратегия қазірдің өзінде нақты нәтижесін беруде. 2026 жылдың басынан бері елу тоғыз мыңнан астам орындық жүз бір мектептің құрылысы басталды. Жыл соңына дейін сексен төрт нысан қолданысқа беріледі. Сонымен қатар үш жүз жеті білім ордасы күрделі жөндеуден өтіп жатыр. Мектепке дейінгі тәрбие саласында да ілгерілеу бар. Жарты жыл ішінде балабақшаларда он бес мың жаңа орын ашылды. Миллионнан астам мақсатты ваучер беріліп, кезекте тұрғандар саны екі есеге жуық азайды.
Үкімет басшысы Олжас Бектенов қазына қаржысы тек бай отбасыларға қолжетімді жобаларға жұмсалмауы тиіс деп санайды. Басты мақсат барлық балаға бірдей сапалы білім беретін мықты жаппай мектептерді қалыптастыру. Халықаралық тәжірибеде беделді жекеменшік орталықтар қайырымдылық қорлары мен ата-аналар есебінен күн көреді. Ал мемлекеттік жүйе әр балаға тең мүмкіндік сыйлауы қажет. Шағын қала немесе ауыл баласы заманауи білім алғанда мектеп нағыз әлеуметтік сатыға айналады.
Балалардың тең құқығы тек жаңа ғимараттармен шектелмейді. Биыл бір жарым миллионнан астам оқушыны тегін ыстық тамақпен қамтуға 209 миллиард теңге бөлінді. "Жаппай оқу" қоры арқылы жарты миллионға жуық балаға мектеп формасы, аяқ киім және оқу құралдары алып берілді.
Ерекше білім беруді қажет ететін балаларға да айрықша жағдай жасалған. Елімізде осындай санаттағы 237 мыңнан астам бала бар. Олардың 138 мыңы өз қатарластарымен бірге оқиды. Мектептерде алты жарым мыңдай педагог-ассистент жұмыс істейді. Ерте араласу орталықтары мен психологиялық қолдау қызметтері барлық аймақта ашылған.
Башқұрт энциклопедиясы институтының аға ғылыми қызметкері Александр Кобыскан мұны әлеуметтік жүйенің толыққанды жетілгендігімен түсіндіреді. Мемлекет тек пандустар салумен шектелмей баланың әлеуетін ашатын орта қалыптастырып отыр.
Ресейлік саяси шолушы, жазушы Леонид Млечин Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың саясаты қоғамда үлкен сенім ұялататынын жеткізді. Мемлекеттің мектептерге қаржы құйып, тегін спорт пен шығармашылықты дамытуы уақытша шара емес. Бұл болашаққа жұмыс істейтін үлкен жүйенің көрінісі. Қазір бала қауіпсіздігі, буллингпен күрес, жетімдерді баспанамен қамту және тұрмыстық зорлық-зомбылықтан қорғау үлкен саясаттың бір бөлігіне айналды. Билік адамды қорғау қажет жерде барынша белсенділік танытуда.
Бүгінде балаларды қолдаудың тұтас жүйесі іске қосылды. Жиырма психологиялық көмек орталығында 16 мыңнан астам жеке кеңес берілді. Оқу орындарында "111" байланыс орталығының арнайы кодтары ілінген. Жыл басынан бері 31 мыңнан астам жасөспірім осы желі арқылы көмек алды.
Адам капиталының сапасы экономикалық өсімнің басты қозғаушы күші саналады. Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің проректоры Рафис Абазов Ата заңдағы басымдықтарды ұзақ мерзімді даму стратегиясы деп бағалайды. ЮНЕСКО мәліметінше дамыған елдердегі еңбек өнімділігінің 70 пайызы адами капиталдың арқасында өседі. Қосымша оқыған әрбір жыл адамның болашақ табысын орта есеппен 5-6 пайызға арттырады. Дамыған мемлекеттер ішкі жалпы өнімнің 4-6 пайызын білімге, ал 2-4 пайызын ғылым мен зерттеулерге жұмсайды.
Қазақстан жаһандық трендтерден қалыс қалған жоқ. Шетелдік университеттермен байланыс нығайып мықты оқу орындарының филиалдары ашылуда. Жасанды интеллект технологиялары енгізіліп академиялық ұтқырлық дамып келеді. QS World University Rankings 2026 рейтингіне еліміздің жиырма университеті кірді. Бұл үлкен тарихи жетістік.
Қазір табиғи байлығы бар елдер емес, жаңа технология жасай алатын мемлекеттер бәсекеге түседі. Білім, ғылым және адами капиталға құйылған инвестиция жай ғана бюджет шығыны емес. Бұл ондаған жылға арналған ұлттық бәсекеге қабілеттіліктің негізі. Жаңа дәуірде сапалы білім болашақтың ең сенімді капиталына айналып отыр.
