Қазақстанда микро және шағын бизнес үшін жарияланған салықтық рақымшылық мерзімі ресми түрде аяқталды. 1 сәуірден бастап салық органдары қарыздарды өндіріп алу бойынша стандартты тәртіпке қайта көшті деп хабарлайды ozgeris.info сайты.
Сарапшылардың бағалауынша, мемлекет ұсынған мүмкіндікті кәсіпкерлердің бәрі бірдей пайдалана алмаған. Qazaq Expert Club қаржы сарапшысы Саида Тілеуленованың айтуынша, қарызы бар микро және шағын бизнестің шамамен 30–40 пайызы рақымшылықтан тыс қалған.
Маманның пікірінше, салықтық рақымшылық жалпы алғанда тиімді шара болғанымен, оның әсерін асыра бағалауға болмайды. Иә, ол өсімпұлдар мен айыппұлдарды есептен шығару арқылы бизнестің жүктемесін біршама жеңілдетті. Алайда көп жағдайда негізгі салық қарызы сол күйінде сақталды. Сондықтан бұл толық «қаржылық қайта жүктеу» емес, керісінше бизнестің қазіргі жағдайын заңдастыру мүмкіндігі болды.
Сарапшының айтуынша, бұл мүмкіндікті ең алдымен тәртіпті, ашық жұмыс істейтін компаниялар пайдаланған. Ал шағын бизнестің бір бөлігі уақыт жетпегендіктен немесе саналы түрде қатыспаған.
Басты себептердің бірі — қаржылық мүмкіндіктің шектеулі болуы. Айыппұлдар кешірілгенімен, кәсіпкерлер негізгі қарызды өтеуі тиіс болды. Ал қазіргі жағдайда бизнесті несиелеу құны 20 пайыздан жоғары болғандықтан, қарызды жабу үшін несие алу көп жағдайда тиімсіз.
Сонымен қатар сарапшы әкімшілік рәсімдердің күрделілігін, қысқа мерзімде қаражат табу қажеттігін және кәсіпкерлердің бір бөлігінде мемлекеттік бастамаларға деген сенімнің төмендігін атап өтті. Көптеген бизнес өкілдері ережелердің тұрақтылығына сенімді болмайынша, толықтай «ақ» жұмыс істеуге асықпайды.
Рақымшылық аяқталғаннан кейін бизнес үшін тәуекелдер артуы мүмкін. Салық органдары айыппұл салу, есепшоттарды шектеу және қатаң өндіріп алу шараларын қайта қолдана бастайды деп күтілуде.
Сарапшылардың пікірінше, алдағы уақытта әсіресе табысы төмен микробизнес арасында кәсіпорындардың жабылу саны артуы ықтимал. Сондай-ақ кейбір кәсіпкерлердің «көлеңкелі» экономикаға кету қаупі бар.
Қарыз көлеміне келсек, микро және шағын бизнес үшін ең жиі кездесетін берешек мөлшері 500 мыңнан 5 миллион теңгеге дейін жетеді. Мұндай сома шағын кәсіпорындар үшін бірнеше айлық айналымға тең болуы мүмкін, бұл оны өтеуді қиындатады.
Жалпы алғанда, Саида Тілеуленованың айтуынша, салықтық рақымшылық қысқа мерзімді оң нәтиже бергенімен, қарыздың жиналуына себеп болған жүйелік мәселелерді толық шешпеген. Сондықтан алдағы уақытта мұндай жағдайдың қайталану қаупі сақталып отыр.
