Қазақстанда зауыттар мен фабрикалар біртіндеп цифрлық жүйеге көшіп жатыр. Арнайы жол картасы қабылданып, жасанды интеллект өндіріс процестеріне енгізілуде. Соның арқасында қауіпсіздік күшейіп, шығын азайып, жұмыс тиімді бола бастады. Бұл өзгерістер қарапайым жұмысшыдан бастап ірі компанияға дейін бәріне әсер етіп отыр, деп жазады Ozgeris.info.
Qazindustry.gov.kz-тің ресми дерегінше, Қазақстан өнеркәсібі соңғы жылдары жаңа бағытқа бет бұрды. Зауыттар мен кәсіпорындар жасанды интеллектті күнделікті жұмысқа енгізе бастады. Бұған 2025-2026 жылдарға арналған арнайы Жол картасы негіз болды. Бұл құжат Мемлекет басшысының тапсырмасымен жасалып, өндірісті цифрландыруды жеделдетуге бағытталған.
Жол картасын екі министрлік бірігіп дайындады. Олар 2025–2026 жылдары 11 ірі кәсіпорында жүзеге асатын 41 жобаны бекітті. Бұл тізімге Qarmet, Алтыналмас, СарыаркаАвтоПром, Қазақмыс, Казфосфат, Казцинк, Solidcore Eurasia, Кайнар АКБ, Astana Motors, ERG және KAZ Minerals сияқты ірі компаниялар кірді. Бұл кәсіпорындар бұрыннан цифрландырумен айналысқанымен, Жол картасы олардың жұмысын жаңа деңгейге шығарды.
Жол картасының практикалық бөлігі ретінде 2025 жылдың қазан айында Industrial AI Acceleration бағдарламасы іске қосылды. Бұл бағдарлама арқылы зауыттарға қажет жасанды интеллект шешімдері таңдалып, дайындалды. Бағдарламаға 220-дан астам сала өкілі қатысты. Оның ішінде 20-дан аса шетелдік маман болды. 95 кездесу өтті, 50 сағаттан аса оқыту жұмыстары жүргізілді, 136 жобаның таныстырылымы жасалды.
Осы жұмыстардың нәтижесінде 24 пилоттық жоба басталды. Оның 7-еуі қазірдің өзінде толық іске қосылды. Ал 17 жоба 2026 жылдың алғашқы тоқсанында жұмысын бастауға дайындалып жатыр.
СарыаркаАвтоПром зауытында арнайы жедел басқару орталығы ашылды. Мұнда жасанды интеллект камералар мен датчиктерден түскен мәліметтерді талдап, оқиғаларды бірден анықтайды. Соның арқасында қауіпсіздік күшейді, жалған дабылдар азайды, бақылау бір орталықтан жүргізіле бастады.
ERG компаниясында ERG MES атты цифрлық платформа енгізілді. Бұл жүйе өндірістегі барлық процесті бір жерден бақылауға мүмкіндік береді. Ол Ақтөбе және Ақсу ферроқорытпа зауыттарында, Қазақстан электролиз зауытында және Донской кен байыту комбинатында жұмыс істейді. Осы жүйенің арқасында қызып кетуден болатын тоқтаулар 75 пайызға азайды. Ал анықталған ақаулардың 80 пайызы операторлар арқылы расталды.
Бұл жүйеге MES Alina атты цифрлық көмекші де қосылды. Ол дауыспен немесе жазбаша сұраныс арқылы есептерді ашып, қажетті мәліметті табуға көмектеседі. Соның арқасында операторлар тез әрекет етеді, жұмыс тиімділігі артады. ERG MES жүйесінің өзі 1,5 млрд теңгеге жуық экономикалық пайда әкелді.
KAZ Minerals кәсіпорындарында да жасанды интеллект кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр. Абай облысындағы Ақтоғай кенішінде жаңа диспетчерлік жүйе іске қосылды. Бұрын жүргізушілерді диспетчер қолмен бағыттаса, енді жүйе автоматты түрде жолды өзі белгілейді. Бұл жұмыс дәлдігін арттырды.
Solidcore Eurasia компаниясында қауіпті өндірісте істейтін жұмысшыларға арналған автоматты медициналық тексеру жүйесі енгізілді. Бұл қызметкерлердің денсаулығын бақылауды жеңілдетті.
Бұл жобалардың барлығы мемлекеттің қолдауының арқасында жүзеге асты. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі мен QazIndustry орталығы кәсіпорындарға оқыту, кеңес беру, шығынды өтеу бағытында көмек көрсетті. Былтыр кәсіпорындарға техникалық аудит жүргізіліп, 20-дан астам цифрландыру ұсынысы берілді. 14 вебинар өтіп, оған 240 адам қатысты.
2026 жылы да бұл жұмыс жалғасады. Жоспарда робот техникасын енгізу, интеллектуалды жүйелер, бейнеаналитика, цифрлық көмекшілер, цифрлық егіздер, Big Data платформаларын дамыту бар. Мұның бәрі өндірістің цифрлық деңгейін көтеруге бағытталған.
Жалпы алғанда, жасанды интеллект қазақстандық зауыттар үшін жай сән емес. Ол нақты есепке, табысқа және қауіпсіздікке жұмыс істейтін құралға айналып отыр. Өндірістегі бұл өзгерістер ел экономикасының жаңа кезеңге өткенін көрсетеді.
