Жасанды интеллект Қазақстанның сот жүйесіне толықтай еніп жатыр. Еліміздің барлық өңірінде азаматтық істер бойынша "Судьяның цифрлық көмекшісі" қызметі іске қосылу алдында тұр. Бұл маңызды жоба Жоғарғы Сот төрағасы Асламбек Мерғалиевтің тапсырмасымен қолға алынған. Басты мақсат сот төрелігін цифрлық трансформациялау бағытын жалғастыру болып саналады деп хабарлайды ozgeris.info сайты.
Жаңа жүйені таныстыруға арналған арнайы жиын өтті. Оған Жоғарғы Сот пен Сот әкімшілігінің басшылығы және аймақтық сот өкілдері қатысты. Басқосуды ашқан төраға бұл тың қадам Мемлекет басшысының "Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан" жолдауындағы міндеттерге толық сәйкес келетінін атап өтті. Соңғы жылдары салада көптеген жаңалықтар жасалды. Атап айтқанда электронды істер, экстерриториалды соттылық, материалдарды автоматты түрде бөлу және кейбір процестерді роботтандыру сәтті жүзеге асты. Ендігі кезекте сот тәжірибесін талдайтын интеллектуалды құралдарды енгізу кезеңі басталды.
Ақылды жүйе бір жарым жыл бойы Астана қаласы мен Жамбыл, Қарағанды, Маңғыстау облыстарында сынақтан өткен. Пилоттық жоба өзінің жоғары тиімділігін көрсетіп, судьялар арасында үлкен сұранысқа ие болды. Сот әкімшілігінің басшысы Наиль Ахметзакиров жаңа сервистің мүмкіндіктерін түсіндірді. Бағдарлама әрбір дау бойынша орынды сот тәжірибесін лезде тауып береді. Тіпті ұқсас шешімдерді талдау арқылы істің қалай аяқталатынын алдын ала болжай алады. Интеллектуалды іздеу талап арыздың мазмұнын, тараптардың уәжін және басқа да маңызды параметрлерді толық ескереді.
Технологиялық инфрақұрылым да айтарлықтай жаңарды. Бұрын сервис төрт миллион ақпаратты өңдесе, қазір он бес миллион машинамен оқылатын деректі қорытады. Бір мезетте мыңға дейін сұраныс қабылдай алады. Жүйенің қызмет аясы кеңейді. Жасанды интеллект арызды автоматты түрде құрылымдап, даудың фабуласын түзеді. Екі жақтың аргументтерін нақтылап, құжаттарды қазақ және орыс тілдерінде еркін өңдейді.
Сонымен қатар сот тәжірибесін бақылайтын жаңа мониторинг жүйесі құрылып, статистикалық есеп жаңартылды. Бұл қалыптасқан тәжірибеден ауытқитын шешімдерді дер кезінде анықтауға жол ашады. Келешекте сот қызметін жетілдіруге арналған аналитикалық материалдар жинақталады.
Жиын барысында жаңа технологиялардың жұмыс жүктемесін азайтып, дауларды шешу сапасын арттырғаны айтылды. Мәселен пилоттық жоба кезінде Астана соттарында тараптардың татуласу деңгейі республикалық көрсеткіштен асып түскен. Бұған басты себеп процесс қатысушыларына сот басталмас бұрын ұқсас істер мен оның құқықтық салдары туралы нақты ақпарат берілуі болды. Осындай ашықтық адамдарға істің келешегін объективті бағалауға көмектеседі. Нәтижесінде уақыт пен қаражатты шығындамай, өзара мәмілеге келу жиілеген.
Астана қалалық сотының төрағасы Айдар Смағұлов цифрлық құралдардың негізгі қызметін нақтылады. Бағдарлама судьяның жеке шешімін алмастырмайды, керісінше соттың аналитикалық мүмкіндігін күшейтіп, бірыңғай тәжірибе қалыптастыруға қызмет етеді. Жоғарғы Сот өкілдері жасанды интеллектіні қолдану халықаралық талаптарға сай келетінін қадап айтты. Іс бойынша соңғы шешімді тек судья қабылдайды, ал цифрлық сервистер көмекші әрі талдаушы рөлін ғана атқарады.
Қазіргі таңда дәл осындай зияткерлік технологияларды әкімшілік сот ісін жүргізу саласына енгізу жұмыстары аяқталып қалды.
