Қазақстан алдағы жылдары құрылыс секторына үлкен басымдық бермек. Әлеуметтік-экономикалық дамудың 2027–2029 жылдарға арналған болжамына сәйкес, құрылыс саласының өсімі жыл сайын кемінде 16 пайыз болады деп күтілуде, деп хабарлайды Ozgeris.info.
Алайда бұл өсім тек тұрғын үй құрылысына ғана байланысты емес. Негізгі бағыттардың бірі – инфрақұрылымды дамыту. Оның құрамына көлік, энергетика және әлеуметтік инфрақұрылым кіреді.
Мұндай жобалардың маңызы зор. Аймақтар арасындағы жолдардың жақсаруы транзиттік әлеуетті арттырып, тауар тасымалын жеңілдетеді. Электр энергиясы мен жылу жүйелерінің тұрақтылығы халық саны мен өндіріс көлемінің өсуіне байланысты артқан қажеттілікті өтеуге мүмкіндік береді. Ал жаңа мектептер мен ауруханалардың салынуы әлеуметтік саланың сапасын жақсартатыны сөзсіз.
Ең бастысы, инфрақұрылымның дамуының пайдасы азаматтар мен бизнес үшін нақты әрі өлшенетін нәтижелер береді. Қазақстанда халық саны өсіп, кәсіпорындар кеңейіп келеді. Демек, жаңа инфрақұрылымға деген қажеттілік те арта береді.
Дегенмен ауқымды құрылысты қаржыландыру мәселесі бар. Бұл ретте бірнеше жол қарастырылуы мүмкін.
Біріншісі – бюджет қаражатын пайдалану. Бірақ мемлекеттік қазынадағы қаржы көлемінің өзіндік шектеулері бар. Сондықтан барлық жобаны тек бюджет есебінен іске асыру ұзақ жылдарға созылуы мүмкін.
Екіншісі – шетелден қарыз тарту. Бұл жағдайда алынған қаражатты қайтару және оған қызмет көрсету бойынша қосымша міндеттемелер пайда болады.
Үшінші жол – Ұлттық қор қаражатының бір бөлігін пайдалану.
Соңғы күндері осы мәселе жиі талқыланып жүр. Қазір белгілі болғандай, алдағы үш жылда жобаларды жүзеге асыру үшін Ұлттық қордан шамамен 5 триллион теңге нысаналы трансферт түрінде алу жоспарланған. Бұл қаражаттың негізгі бөлігі инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларға бағытталмақ.
Мұндағы негізгі ерекшелік – нәтижені салыстырмалы түрде қысқа мерзімде алуға болады, ал салынған нысандардың пайдасы ондаған жылға созылады. Оның үстіне тиімді инфрақұрылым тек күнделікті тұрмыс сапасын жақсартып қана қоймай, адам капиталының дамуына және елдің экономикалық әлеуетінің артуына ықпал етеді.
Сонымен қатар Ұлттық қордың түсімдері мен одан алынатын қаражат көлеміне қатысты көрсеткіштер де назар аударарлық. Болжам бойынша, 2027 жылы қорға 5,1 триллион теңге, 2028 жылы 5,5 триллион теңге, ал 2029 жылы 5,7 триллион теңге түседі деп күтілуде. Бұл көрсеткіштер алдағы үш жылда қордан жоспарланған 5 триллион теңге көлеміндегі трансферттен жоғары.
Тағы бір маңызды фактор – инфляция. АҚШ долларының да уақыт өте келе сатып алу қабілеті төмендейді. Сондықтан белгілі бір қаражатты кейінге қалдырмай, бүгін инфрақұрылымға инвестициялау арқылы көбірек нысан салуға мүмкіндік бар. Мысалы, он жыл бұрынғы 1 миллион доллар мен қазіргі 1 миллион доллардың нақты мүмкіндігі бірдей емес. Болашақта да осы логика сақталуы ықтимал.
Сондықтан қазіргі таңда сапалы әрі заманауи инфрақұрылым қалыптастыру – экономикалық тұрғыдан негізді шешім. Алайда мұнда ең маңыздысы – бөлінген қаражаттың тиімді әрі мақсатты жұмсалуы, жобалардың сапалы орындалуы және олардың тиісті деңгейде бақылауда болуы.
