Әлемдік экономика түбегейлі өзгеріп жатыр. Қазір жаһандық ішкі өнімнің он бес пайызы тікелей цифрлық салаға тиесілі. Мемлекеттер енді тауармен емес, дерекқор және стандарттар нарығында бәсекеге түсетін заман туды деп хабарлайды ozgeris.info сайты.
Көптеген елдер бұл бағытта озық тәжірибе көрсетіп отыр. Біріккен Араб Әмірліктері толықтай қолма-қол ақшасыз экономикаға көшуді жоспарлаған. Ал көршілес Қытай жыл сайын триллиондаған долларлық транзакцияларды виртуалды кеңістікте өңдеуді жолға қойды.
Қазақстан бұл көштен қалып қоймау үшін нақты қадамдар жасап жатыр. Елдегі қолма-қол ақшасыз төлемдердің үлесі сексен пайыздан асты. Осы орайда цифрлық теңгені кеңінен қолдану нарықтағы жағдайды толық өзгертеді. Бұл жүйе транзакция шығындарын азайтып, қаржының ашықтығын қамтамасыз етеді. Нәтижесінде мемлекет шетелдік капитал тартып, жетекші инвестициялық орталыққа айналуға мүмкіндік алады. Былтыр елімізде криптовалюта мен цифрлық активтерді реттейтін құқықтық база құрылды. Енді алтын, жылжымайтын мүлік пен ірі өндіріс акцияларын токенизация жасауға жол ашылды. Басты мақсат аймақтағы басты криптохабқа айналу. Үкімет пен Ұлттық банк осы бағыттағы стратегияны тез арада бекітуі қажет.
Экономиканы нақты уақыт режиміне көшіру өте маңызды. Дәстүрлі жүйедегі қағазбастылық пен ұзақ келісімдер қаржы тиімділігін отыз пайызға дейін төмендетеді. Тексеріс жұмыстары ақша жұмсалып қойғаннан кейін ғана жүргізіледі. Ал жасанды интеллектке негізделген жаңа тұғырнамалар күмәнді төлемдерді алдын ала анықтай алады. Осындай жүйелер тек мемлекеттік ресурс емес, жеке капиталдың бәсекеге қабілеттілігін арттыратын құралға айналуы тиіс.
Еліміз қазірдің өзінде біраз жетістікке жетті. Өткен айда іске қосылған бірыңғай кедендік платформа декларация толтыру уақытын бір минутқа дейін қысқартты. Құжаттар автоматты түрде қаралады. Логистика саласында жүз жиырма жеті дереккөзге қосылған жаңа жүйе жасалып жатыр. Ол адал кәсіпкерлердің шекарадан тез өтуіне жағдай жасайды. Салық саласындағы жаңа құрылым екі миллион салық төлеушінің жұмысын жеңілдетіп, құжат өңдеуді бір сағаттан бір минутқа түсірді. Мобильді аударым мен ұшақ билеттеріне дейінгі жетпіс сегіз дереккөзді біріктіретін қаржылық тұғырнама құрылды. Оның көмегімен бюджетті онлайн бақылау жүздеген миллиард теңгенің тәуекелді төлемдеріне тосқауыл қояды. Ұлттық тауарлар каталогына жиырма үш миллионнан астам өнім енгізілді. Бұл мемлекеттік сатып алу жүйесінде жыл сайын екі жүз миллиард теңгені үнемдеуге септігін тигізеді.
Кез келген салада нақты нәтиже болуы шарт. Басқару үшін нақты өлшем мен есеп керек. Үкімет барлық мекемеде жағдайды бағалайтын базалық жүйені іске қосуы тиіс. "Digital Qazaqstan" стратегиясы аясындағы іріктелген жобалар экономикаға қаншалықты пайда әкелетінін дәлелдеуі қажет. Әр маман өз ісіне жеке жауап береді. Қазақстан не мықты цифрлық экономика құрады, не өркениеттен артта қалады.
Жалаң демографиялық өсім ұлттың бәсекеге қабілеттілігін арттырмайды. Ол үшін зияткерлік капитал мен еңбек өнімділігі керек. Осы мақсатта биыл Орталық Азиядағы бірінші Жасанды интеллект университеті өз есігін ашады. Шетелдік оқу орындарымен бірлесіп іргелі және қолданбалы ғылымды дамыту көзделіп отыр. Үкімет ғылыми жаңалықтарды нарыққа тез шығаратын жүйе құруы қажет. Салықтық жеңілдіктері бар толыққанды венчурлық экожүйе қалыптастыру басты міндеттердің бірі. Онсыз ғылыми әлеует тек кабинет ішінде қалады.
Цифрлық әлемнің негізгі тірегі сенімді инфрақұрылым болып саналады. Бұл энергетика немесе логистика сияқты мемлекеттің технологиялық дербестігін қамтамасыз етеді. Есептеу қуаты мен байланыс арналарын өз бақылауында ұстау қазіргі замандағы тәуелсіздіктің басты шарты. Елімізде "Деректерді өңдеу орталықтарының алқабы" жобасы қолға алынады. Бұл ауқымды кластер экономиканың жаңа тірегіне айналып, ғалымдар мен кәсіпкерлерді қажетті ресурстармен қамтиды. Дата-орталықтар жай ғана көрме емес, елдің нақты сұранысын өтейтін стратегиялық нысан болуы тиіс.
Кез келген озық технология киберқауіпсіздіксіз дәрменсіз. Барлық ұлттық өнімдерге қауіпсіздік стандарттары енгізілуі міндетті. Дербес деректерді қорғау Ата заңмен бекітілді. Таяу Шығыстағы жағдайлар әлемдік цифрлық жүйенің қаншалықты осал екенін көрсетті. Қазақстан халықаралық бизнес үшін қауіпсіз виртуалды кеңістік ұсына алуы керек. Сенімді инфрақұрылым мен тұрақты құқықтық жүйе ғана елімізді нағыз жаһандық цифрлық хабқа айналдырады.
