Мемлекеттегі ең жоғары лауазым иесінің өкілеттік мерзіміне қатысты стратегиялық мәселеге түпкілікті нүкте қойылды. Белгілі сарапшы Данияр Әшімбаев бұл жағдайға байланысты өзінің кәсіби пікірін білдірді. Оның пайымдауынша, Ақорда соңғы жылдары күн тәртібінен түспей келген күрделі сұрақты өте шебер шеше білді. Сонымен бірге, бұл қадам арқылы ішкі және сыртқы саяси күштерге елдегі барлық үдерістер заң үстемдігі мен ұлттық мүддеге негізделетіні туралы нақты белгі берілді.
Мәселенің тарихына үңілсек, елімізде өткен екінші конституциялық реформадан кейін, 2022 жылдың қарашасында Қасым-Жомарт Тоқаев бір реттік жеті жылдық мерзімге сайланған болатын. Кейінірек қолданыста болған Ата заңның ережелеріне сәйкес келесі таңдау науқанын 2028 жылдың желтоқсанында, яғни белгіленген уақыттан бір жылдай ерте өткізу қажеттілігі туындады. Бұл қайшылық жаңа Конституцияда түзетілгенімен, қоғамда тағы бір сауал пайда болды. Саяси институттардың толық жаңаруына байланысты билік мерзімін қайта қарау керек пе деген сұрақ туындады, өйткені заң мәтінінде бұл туралы нақты жазылмаған еді.
Дауыс беру күні өткен баспасөз мәслихатында Мемлекет басшысы кезекті сайлаудың 2029 жылы ұйымдастырылатынын мәлімдеген болатын. Дегенмен, құқықтық тұрғыдан нақтылық қажет болғандықтан, Президент Конституциялық Сотқа жүгінді. Бүгін жоғары сот органы өз шешімін жариялады. Онда жаңа Конституцияның қабылдануы ескі заң нормалары мен оның негізінде қабылданған шешімдердің мерзімін автоматты түрде ұзартпайтыны көрсетілген.
Осылайша, заңда бекітілген жалғыз жеті жылдық мерзім өз күшінде қалады, бірақ ол таңдау науқаны өткен сәттен бастап есептеледі. Негізгі Заңда президенттік және парламенттік сайлауды бір уақытта өткізуге тыйым салынғандықтан, бұл маңызды саяси шара күз мезгіліне ауыстырылады. Мұнда әңгіме қазіргі ел басшысының сайлауға бару міндеті емес, тек заңды құқығы туралы болып отыр. Бұған дейін Президент өзі 2029 жылды атағанымен, кез келген жоғары лауазымды тұлға заңға бағынуы тиіс. Сондықтан, құқықтық төрелік органының бұл қадамы ең басты заңның нормаларын дұрыс түсінуге жол ашады.
Қазіргі уақытта жаңа мерзімнің болашағы туралы нақты мерзімдер жақындағанда ғана сөз қозғауға болады. Алайда, Конституциялық Сот қабылдаған дәл осы шешім бірқатар маңызды қызмет иелеріне қатысты шектеулерді алып тастап отыр. Енді аталған органның Төрағасы мен судьяларын, Жоғарғы Сот Төрағасын және Бас прокурорды жаңадан тағайындауға құқықтық кедергілер жоқ.
