Үй алу – маңызды шешімдердің бірі. Бірақ құжаттағы бір қате, сатушының астарлы сөзі кейін үлкен кедергіге айналуы мүмкін. Krisha.kz мамандарының айтуынша, пәтер таңдағанда арзан бағаға немесе әдемі жөндеуге емес, ең алдымен қауіпті белгілерге мән берген жөн, деп жазады Ozgeris.info.
Мамандар алдымен құжатқа мұқият қарау қажет дейді. Нарықта қателігі бар құжаттар жиі кездеседі. Пәтердің барлық құжатын, иесінің жеке куәлігін тек түпнұсқамен салыстыру керек. Құжаттағы құқық пен деректерді тексеру маңызды. Егер бір әріп немесе бір сан сәйкес келмесе, ондай құжат жарамсыз болады. Мұндай жағдайда нотариус мәмілені рәсімдей алмайды. Құжатта ешқандай түзету, шимай болмауға тиіс.
«Пәтер сенімхат арқылы сатылып жатса, тәуекел күшейе түседі. Себебі сенімхат жалған болуы мүмкін, мерзімі өтіп кетуі немесе иесі оны кез келген уақытта кері қайтарып алуы кәдік. Мұндай пәтерден уақыт өте айырылып қалу қаупі бар. Сондықтан мәміле кезінде пәтер иесінің өзі қатысқанын талап еткен дұрыс. Егер бұл мүмкін болмаса, иесімен тікелей байланысып, бейнежазба арқылы оның келісімін нақтылап алған жөн. Құжаттарды тексеру үшін тәжірибелі заңгерге жүгіну де артық болмайды. Кей пәтерлерде заңдастырылмаған қайта жоспарлау кездеседі. Пәтерді көргенде техникалық паспорттағы жоспармен салыстырып шығыңыз. Есік басқа жерде тұрса, балкон қосылып кетсе немесе қабырға бұзылса, бұл қайта жоспарлау тіркелмеген деген сөз. Мұндай пәтерді қазір де, кейін де ипотекамен сату мүмкін болмайды. Оның үстіне заңсыз өзгеріске жаңа иесі жауап береді, анықталса айыппұл салынады», дейді Krisha.kz сарапшылары.
Салынып жатқан тұрғын үй кешенінен пәтер алғанда да сақтық қажет. Басты қауіп – адал емес құрылыс компаниясы. Кейбірі рұқсатсыз салып, заңсыз сатады. Мұндай үйлер кейін бұзылуы немесе аяқталмай қалуы мүмкін. Егер құрылысшы үлестік қатысу шартының орнына брондау шарты немесе алдын ала келісім ұсынса, бұл – құжатта мәселе бар деген белгі. Ең қауіпсіз жол – тек үлестік қатысу шарты арқылы сатып алу. Ақша салмас бұрын құрылысшының рұқсаты бар ма, тұрғын үй заңды салынып жатыр ма, бәрін тексеру қажет.
«Техникалық қабатта орналасқан пәтерлер де күмән тудырады. Мансард немесе жертөле қабатындағы кей нысандар пәтер емес, техникалық бөлме болуы мүмкін. Мұны жарнамадағы суреттен де байқауға болады. Терезесі жоқ немесе ерекше орналасқан, төбесінде құбырлар тұрған бөлмелер жиі кездеседі. Егер құжатта бұл орын техникалық деп көрсетілсе, ондай мәміледен бас тартқан дұрыс. Себебі заң бойынша бұл тұрғындардың ортақ мүлкі саналады және кейін сот арқылы қайтарып алуы мүмкін. Пәтер қысқа уақыт ішінде бірнеше рет сатылған болса, бұл да қауіпті белгі. Мұндай жағдайда артында қарыз, сот дауы немесе басқа да құқықтық мәселе тұруы ықтимал. Кейінгі кезде борышкерлер жауапкершіліктен қашу үшін мүлікті жиі қайта рәсімдейді. Кейін кредитор сотқа жүгініп, мәмілені жарамсыз деп тануы мүмкін», дейді мамандар.
Мұрагерлік арқылы келген пәтерге де абай болу керек. Кейін есепке алынбаған мұрагерлер шығып қалуы ықтимал. Ондай жағдайда пәтерге тыйым салынып, сот басталады. Бұған жол бермеу үшін нотариусқа барып, e-notary базасы арқылы мұрагерлік істі тексерткен жөн. Сонымен қатар сот кабинеті арқылы сатушының аты жөніне қатысты істер болған болмағанын қарау қажет. Мұрагерлік алынған уақыт неғұрлым ұзақ болса, қауіп соғұрлым азаяды.
