Жұмыртқа – таңғы асқа жиі пайдаланылатын тағамдардың бірі. Оның құрамында ақуыз, дәрумендер мен ағзаға қажетті басқа да қоректік заттар бар. Бірақ жұмыртқаның сарыуызында холестерин болғандықтан, оны күн сайын жеу денсаулыққа зиян деген пікір кең тараған. Бұл қаншалықты рас және күніне қанша жұмыртқа жеуге болады?
Бір ірі жұмыртқаның құрамында шамамен 6 грамм ақуыз және 70-80 килокалория болады. Сонымен қатар жұмыртқада В12 дәрумені, селен, холин және көздің саулығы үшін маңызды лютеин мен зеаксантин кездеседі.
Жұмыртқаның сарыуызында шамамен 186 миллиграмм холестерин бар. Бұрын тағам арқылы қабылданатын холестерин қандағы холестерин деңгейін айтарлықтай арттырады деген түсінік басым болды. Бірақ кейінгі зерттеулер бұл байланыстың әлдеқайда күрделі екенін көрсетті.
Америкалық жүрек қауымдастығының (AHA) мәліметінше, қандағы холестерин деңгейіне тағамдағы холестеринмен қатар, қаныққан майлардың мөлшері мен адамның жалпы тамақтану тәртібі де әсер етеді.
Мәселен, жұмыртқаны көкөністермен бірге жеу мен оны күн сайын бекон, шұжық немесе майға қуырылған басқа да тағамдармен тұтынудың денсаулыққа ықпалы бірдей болмауы мүмкін. Қауымдастықтың ғылыми ұсынымдарына сәйкес, дені сау адамдардың көпшілігі дұрыс әрі теңгерімді тамақтану аясында күніне бір жұмыртқа жей алады.
Дегенмен бұл ұсыныс барлық адамға бірдей қолданылмайды. Қандағы LDL холестерині жоғары, отбасылық гиперхолестеринемиясы бар немесе жүрек-қантамыр ауруларына шалдығу қаупі жоғары адамдар жұмыртқаны тұтыну мөлшерін дәрігермен немесе диетологпен ақылдасқаны жөн.
Жұмыртқаның тағы бір маңызды ерекшелігі – оның құрамындағы холин. Бұл зат жүйке жүйесінің қалыпты жұмыс істеуіне және жасушалардың қызметіне қатысады. Сондай-ақ жұмыртқа ағзаға қажетті аминқышқылдарының барлығын қамтитын ақуыз көзі саналады.
Ал жұмыртқаны шикілей ішудің пайдасы бар ма? Мамандар мұндай тәсілді ұсынбайды. Себебі шикі немесе шала піскен жұмыртқада сальмонелла бактериясы болуы мүмкін. Ол тағамнан улануға әкеледі.
АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы (FDA) жұмыртқаны сарыуызы мен ағы толық қатқанша пісіруге кеңес береді. Әсіресе жүкті әйелдер, жас балалар, егде жастағы адамдар және иммунитеті әлсіреген азаматтар тағам қауіпсіздігіне ерекше назар аударуы қажет.
Жұмыртқаның пайдалы болуы оны дайындау тәсіліне де байланысты. Мысалы, қайнатылған жұмыртқаға қосымша май қажет емес. Ал оны көп мөлшердегі сары маймен немесе майлы ет өнімдерімен қуыру тағамдағы қаныққан май мен калория мөлшерін арттырады. Осылайша, жұмыртқаны күн сайын жеу дені сау адамдардың көпшілігі үшін қауіпті емес. Бірақ оның мөлшері адамның денсаулық жағдайына және күнделікті тамақтану ерекшеліктеріне байланысты болуға тиіс.
