Соңғы жылдары Қазақстанда кәсіпкерлікке қызығушылық айтарлықтай артты. Мемлекеттік бағдарламалар, жеңілдетілген несиелер, гранттар мен цифрлық сервистердің дамуы көптеген азаматқа өз кәсібін ашуға мүмкіндік беріп отыр. Бірақ статистика көрсеткендей, жаңа ашылған бизнестің бәрі бірдей ұзақ өмір сүрмейді. Көп жағдайда оның себебі қаржының жетіспеуінен емес, дұрыс жоспардың болмауынан туындайды.
Ең алдымен мәселені анықтаңыз
Табысты бизнес идеядан емес, нақты мәселені шешуден басталады. Кәсіпкерлердің жиі жіберетін қателігі – өзіне ұнайтын өнімді ұсынуға тырысу. Ал нарыққа ең алдымен тұтынушыға қажет өнім керек.
Мысалы, белгілі бір ауданда балаларға арналған дамыту орталығы, автокөлік жөндеу қызметі немесе дайын тағам жеткізу қызметі жетіспесе, дәл осы қажеттілік табысты бизнеске айналуы мүмкін.Сондықтан бизнес ашпас бұрын ең маңызды сұрақ – «Бұл қызмет кімге қажет?» деген сауал болуға тиіс.
Нарықты зерттемей, тәуекелге бармаңыз
Кейбір кәсіпкерлер әлеуметтік желіден көрген табысты жобаны қайталауға асығады. Бірақ бір қалада немесе ауданда жақсы нәтиже берген бизнес басқа жерде сұранысқа ие болмауы мүмкін.
Нарықты зерттеу кезінде мына мәселелерге назар аудару қажет:
- бәсекелестер саны;
- тұтынушылардың сатып алу қабілеті;
- баға деңгейі;
- қызметтің ерекшелігі;
- маусымдық өзгерістер.
Бұл мәліметтер болашақтағы тәуекелдерді азайтады.
Қаржыны дұрыс жоспарлау маңызды
Жаңадан бастаған кәсіпкерлердің тағы бір қатесі – барлық қаражатты жабдық сатып алуға немесе кеңсе жалдауға жұмсауы.
Сарапшылар бизнесті іске қосқанда кем дегенде бірнеше айлық айналым қаражатын сақтап қоюға кеңес береді. Өйткені алғашқы айларда табыс күткендей болмауы мүмкін.
Сонымен бірге жеке қаржы мен бизнес қаржысын араластырмаған жөн. Бұл есеп жүргізуді жеңілдетіп, бизнестің нақты тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді.
Салық пен заң талаптарын назардан тыс қалдырмаңыз
Кәсіпті ресми тіркеу – тек заң талабы ғана емес, бизнестің сенімділігін арттыратын фактор.Көптеген кәсіпкер есептілікті кейінге қалдырып немесе салықты уақытында төлемей, айыппұлға ұшырайды. Сондықтан бухгалтерлік есепті дұрыс жүргізу немесе кәсіби маманның көмегіне жүгіну бастапқы кезеңнен-ақ маңызды. Сонымен қатар келісімшарттар, чек беру, еңбек қатынастары сияқты құқықтық мәселелерге де мұқият қарау қажет.
Цифрлық технологияны пайдаланыңыз
Қазіргі бизнесте әлеуметтік желідегі парақша ғана жеткіліксіз.Тұтынушымен байланыс, онлайн төлем, жеткізу жүйесі, CRM бағдарламалары, цифрлық маркетинг және жасанды интеллект құралдары бизнестің тиімділігін бірнеше есе арттыра алады.Әсіресе шағын кәсіп үшін автоматтандыру уақытты үнемдеп, шығынды азайтады.
Тұтынушы сенімі – ең үлкен капитал
Жарнама жаңа клиент әкелуі мүмкін, бірақ бизнесті өсіретін – тұрақты тұтынушы. Сапалы қызмет көрсету, уәдені орындау, кері байланысқа жауап беру және мәселені тез шешу клиенттің қайта оралуына әсер етеді. Қазіргі таңда бір жағымсыз пікірдің өзі әлеуметтік желі арқылы жүздеген адамға жетуі мүмкін. Сондықтан беделді қалыптастыруға ерекше көңіл бөлген жөн.
Қызметкерлерге инвестиция салу қажет
Кәсіптің табысты болуы тек басшыға байланысты емес. Қызметкерлердің кәсіби дамуына жағдай жасау, әділ еңбек ақы төлеу және ынталандыру жүйесін қалыптастыру бизнестің ұзақ мерзімді тұрақтылығына әсер етеді. Кадр тұрақсыздығы көбіне қызмет сапасының төмендеуіне және қосымша шығындарға алып келеді.
Мемлекеттік қолдауды тиімді пайдаланыңыз!
Қазақстанда кәсіпкерлерге арналған түрлі қолдау тетіктері бар. Жеңілдетілген несие, гранттар, кәсіпкерлікке оқыту бағдарламалары және консультациялық қызметтер бастапқы кезеңдегі шығынды азайтуға көмектеседі.
Дегенмен кез келген қолдау құралы нақты бизнес-жоспардың орнын алмастыра алмайды. Сондықтан мемлекеттік бағдарламаларды негізгі табыс көзі емес, бизнесті дамытуға арналған мүмкіндік ретінде қарастырған дұрыс.
Бизнесті бастау – тәуекелге бару емес, дұрыс есептелген шешім қабылдау.
Нарықты зерттеу, қаржыны сауатты басқару, заң талаптарын сақтау, цифрлық технологияны пайдалану және клиент сенімін қалыптастыру – табысты кәсіптің негізгі тіректері.
Қазіргі экономикалық жағдайда жеңетін кәсіпкер – ең көп қаржысы бар адам емес, өзгеріске тез бейімделіп, тұтынушының сұранысын дәл түсінетін адам. Сондықтан бизнес бастамас бұрын ең алдымен идеяны емес, нарықты зерттеген жөн. Дәл осы қадам болашақтағы тұрақты өсімнің негізін қалайды.
