Бұрын шетелге шығатын қазақстандықтар ең алдымен валюта айырбастау пунктіне баратын. Бірі доллар жинаса, енді бірі еуро іздейтін. Қалтада қолма-қол ақша болмаса, шетелде қиналып қаламын деген қорқыныш та болатын. Ал қазір жағдай түбегейлі өзгеріп келеді, деп жазады Ozgeris.info Digitalbusiness.kz-ке сілтеме жасап.
Digitalbusiness.kz-тің жазуынша, 2026 жылы отандық банктердің карталары Еуропа мен Азияның көптеген елінде еш қиындықсыз жұмыс істейді. Kaspi, Halyk, Freedom, Forte, Alatau City Bank секілді банктердің карталары арқылы дүкенде сауда жасауға, қонақүй төлеуге, такси шақыруға, тіпті QR-кодпен есеп айырысуға болады.
Мұның бәрі қазақстандықтардың саяхат мәдениетіндегі үлкен өзгеріс. Өйткені халықаралық төлем жүйелерінің дамуы, мобильді банкингтің кеңеюі және цифрлық инфрақұрылымның күшеюі адамдардың қаржы қолдану тәсілін өзгертті. Қазір көптеген турист үшін басты құрал – әмиян емес, смартфон. Кейінгі жылдары отандастарымыз ең жиі баратын бағыттардың қатарында Грузия, Түркия, Біріккен Араб Әмірліктері, Қатар, Таиланд және Еуропаның бірнеше мемлекеті бар. Бұл елдердің басым бөлігінде Visa және Mastercard карталары қалыпты жұмыс істейді.
Мәселен, Грузия қазақстандықтар үшін ең ыңғайлы бағыттардың біріне айналды. Елге 365 күнге дейін визасыз кіруге болады. Қолма-қол ақшасыз төлем жүйесі жақсы дамыған. Тбилиси мен Батуми секілді ірі қалаларда дәмхана, дүкен, қонақүй, тіпті шағын маркеттердің өзінде карта қабылданады. Сарапшылардың айтуынша, Грузиядағы цифрлық төлем жүйесінің дамуы елдегі туризм саласының өсуімен де байланысты.
Түркияда да қазақстандық карталар кеңінен қолданылады. Бұл елге Қазақстан азаматтары 90 күнге дейін визасыз бара алады. Visa мен Mastercard карталары қонақүйде, мейрамханада, сауда орталықтарында және банкоматтарда еш қиындықсыз өтеді. Сонымен қатар жергілікті валюта – лираны банкомат арқылы шешіп алуға болады.
Біріккен Араб Әмірліктері мен Қатар бүгінде толық цифрланған төлем жүйесіне көшкен мемлекеттердің қатарында. Мұнда такси, қоғамдық көлік, дүкен, базар, тіпті шағын кофеханаларға дейін карта қабылдайды. Сарапшылардың айтуынша, Таяу Шығыс елдері соңғы жылдары cashless economy – яғни, қолма-қол ақшасыз экономика моделіне белсенді көшіп жатыр.
Таиланд пен Азияның бірқатар мемлекетінде QR-төлем жүйесі ерекше қарқынмен дамыған. Қазақстандықтар үшін бұл бағытта ең қызық құралдардың бірі – Kaspi.kz қосымшасындағы Alipay+ жүйесі. Бұл сервис арқылы қолданушы дүкендегі QR-кодты сканерлеп немесе өз кодын көрсетіп төлем жасай алады. Ақша жергілікті валютада есептеледі, ал теңге автоматты түрде сол сәттегі бағам бойынша айырбасталады.
Мамандардың айтуынша, бұл жүйенің басты артықшылығы – пайдаланушы айырбас бағамын бірден көреді. Яғни, адам қанша бат, юань немесе иена төлейтінін ғана емес, теңгемен нақты қанша қаражат есептен шығатынын да алдын ала біледі. Әсіресе Азия елдерінде Alipay+ логотипі бар дүкендер саны жыл сайын артып келеді.
Қазақстандық банктердің карталары шетелде әртүрлі деңгейде жұмыс істейді. Мысалы, Freedom Finance Bank карталары Армения, Болгария, Франция және Финляндияда қолданылған. Кейбір қолданушылардың айтуынша, бұл карталар автокөлік жалдау орындарында кредиттік карта ретінде қабылданған жағдайлар болған.
Forte Bank-тің FORTE BLUE картасы Армения мен Италияда шектеусіз пайдаланылғаны туралы пікірлер бар. Ал Alatau City Bank-тің мультивалюталық карталары Еуропада, әсіресе еуроаймақта ыңғайлы саналады. Өйткені төлем тікелей еуромен жүргізіліп, қосымша конвертация шығыны азаяды. Мұндай карталар Финляндия, Испания және Францияда қолданылған.
Kaspi Bank карталары Жапония, Қытайдың Бейжің қаласы, Грузия, Түркия, Грекия және Болгарияда пайдаланылғаны айтылып жүр. Сонымен қатар Венгрияда автокөлік жалдау ақысын төлеуде де жұмыс істеген. Дегенмен сарапшылар мәселе көбіне елде емес, нақты қызмет түрінде болатынын айтады.
Ең жиі кездесетін проблема – автокөлік жалдау. Еуропадағы көптеген прокат компаниясы міндетті түрде credit card, яғни кредиттік карта талап етеді. Ал Қазақстандағы карталардың басым бөлігі debit card санатына жатады. Сондықтан карта қалыпты дүкенде жұмыс істегенімен, көлік жалдау кезінде қабылданбауы мүмкін.
Тағы бір қиындық Франция мен Италиядағы автоматтандырылған ақылы жол жүйелерінде кездеседі. Кейбір терминалдар шетелдік дебеттік карталарды қабылдамайды немесе қосымша тексеру сұрайды.
Шетелге шығар алдында бірнеше маңызды ережені сақтау қажет. Ең алдымен банк қосымшасынан халықаралық төлем функциясын қосу керек. Кей банктерде бұл қызмет әдепкіде өшірулі тұрады. Сонымен қатар қолма-қол ақша шешу және конвертация лимиттерін тексеру маңызды. Мамандар өзіңізбен бірге кемінде екі немесе үш түрлі банктің картасын алып жүруге кеңес береді. Өйткені бір карта істемей қалған жағдайда екіншісі көмектесуі мүмкін. Сонымен қатар Apple Pay немесе Google Pay жүйесін смартфонға қосып қойған дұрыс. Кей елдерде терминал физикалық картаны қабылдамаса да, цифрлық әмиян арқылы төлем өтіп кететін жағдайлар жиі кездеседі.
Жалпы, әлемде халықаралық төлем мәдениеті түбегейлі өзгеріп жатыр. Бұрын турист үшін ең маңызды нәрсе – қолма-қол доллар болса, қазір басты құрал – мобильді банкинг пен цифрлық төлем жүйелері. Бұл үрдіс алдағы жылдары одан әрі күшейеді.
Қаржы технологияларын зерттейтін халықаралық ұйымдардың мәліметінше, 2030 жылға қарай әлемдегі төлемдердің басым бөлігі толық цифрлық форматқа өтеді. Mastercard пен Visa сарапшылары да QR-төлем, мобильді әмиян және биометриялық төлем жүйелері болашақтағы негізгі бағытқа айналатынын айтып отыр.
