Қазақстанда мемлекеттік қызметкерлер жұмысқа қабылданған кезде жақын туыстары туралы ақпаратты жария етуге міндеттеледі. Жаңа декларацияда олардың жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН), отбасылық байланыстары және ықтимал мүдделер қақтығысы туралы ақпарат болуы мүмкін. Бұл ереже бүгін Сенат бірінші оқылымда мақұлдаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы заң жобасында бар. Бұл туралы Ozgeris.info сайты Stan.kz ақпарат агенттігіне сілтеме жасап хабарлайды.
Сенатор Арман Өтеғұлов қолданыстағы заңнама мемлекеттік қызметкерлерден өз табыстарын, активтерін және мүлкін декларациялауды талап ететінін, бірақ жаңа механизм жеке мүдделер туралы декларация ұсынылып отырғанын атап өтті.
Оның айтуынша, заң жобасында бастапқыда ақпарат тізімі егжей-тегжейлі көрсетілген, бірақ ол соңғы нұсқада алып тасталған. Декларация форматы енді үкімет деңгейінде анықталады.
"Бұл олардың қаржылық жағдайын емес, керісінше, олардың отбасылық байланыстары мен қарым-қатынастарын және қандай да бір қақтығыстардың бар-жоғын көрсетеді", – деді сенатор.
Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің өкілі Салауат Муксимов атап өткендей, екі декларацияның арасындағы негізгі айырмашылық – тапсыру мерзімдері мен ақпараттың мазмұны. Муксимов жаңа декларацияға туыстары, олармен байланысты адамдар туралы ақпарат және қосымша ақылы қызмет туралы ақпарат енгізілетінін қосты.
Заңды талқылау барысында сенатор Серік Шайдаров мемлекеттік органдарда және квазимемлекеттік секторда бірыңғай кадрлық ақпараттық жүйені енгізу мәселесін көтерді.
Оның айтуынша, жақын туыстарының ЖСН-дерін беру талабы қарастырылған, бірақ іс жүзінде бұл қиындықтар тудыруы мүмкін. Мысалы адам туыстарымен байланыста болмаса немесе олар шетелде тұрса. Осыған байланысты сенатор бұл жұмысқа қабылдаудан бас тартуға негіз бола ма деп сұрады.
Салауат Муксимовтің сөзінше, бұл талап жұмысқа орналасуға кедергі болмауы керек. Агенттік өкілінің айтуынша, ақпаратты растау мүмкін болмаған жағдайда, жұмыс беруші араласады.
"Жұмыс беруші мұндай ақпаратты ақпараттық жүйелер арқылы сұрайды және кандидаттың жақын туыстары туралы ақпарат алуға міндетті болады. Әрбір азаматтың туу туралы ақпараты АХАТ бөлімі арқылы қолжетімді болады", - деді ол.
Сенатор Бекбол Орынбасаров заң жобасында тікелей бағынышты болуға тыйым салынған адамдардың тізімі кеңейтілетініне назар аударды. Жақын туыстардан басқа, "туыстық тұлғалар" – ағалар, тәтелер, нағашы-жиендер және немере бауырлар да кіреді.
Мемлекеттік қызмет агенттігі реформаның негізгі мақсаты мүдделер қақтығысының алдын алу екенін атап өтті.
"Ең маңызды қағида – мүдделер қақтығысымен күресу және оларды жариялау. Отбасылық және жеке байланыстарды анықтау үшін бұл заңды тетіктер арқылы жүзеге асырылады. Жеке тұлғалар туралы ақпаратқа АХАТ жүйесі арқылы қол жеткізуге болады және мониторинг жүргізіледі", - деп түсіндірді агенттік өкілі.
Сенат спикері Мәулен Әшімбаев ережелердің тікелей бағыныштылық жағдайларына қолданылатынын және туыстардың бір жүйеде жұмыс істеуіне толық тыйым салуды білдірмейтінін түсіндірді.
"Біз тек тікелей бағыныштылық (...) туралы айтып отырмыз, мысалы министрдің орынбасары және департамент директоры (...), олар басшылық тізбегінде туыстық қатынаста бола алмайды. Дегенмен бұл адам тікелей бағыныштылық жоқ басқа департаментте жұмыс істей алады", – деді ол.
