Дүниежүзілік банк: Қазақстан байларға салық енгізбесе, салық жүйесі әділетсіз болады

Қазақстанның фискалдық саясаты әлі де кеңейту бағытында деп санайды Дүниежүзілік банк сарапшылары. «Ұзақ мерзімді инвестициялар үшін кірістерді ұлғайту» деген соңғы экономикалық есепте зерттеушілер 2025 жылы тапшылық 3,1% ЖІӨ деңгейінде жоғары болып қалатынын, ал 2026 жылы 2,7%-ға төмендейтінін болжап отыр. Есептің арнайы бөлімінде кірістерді мобилизациялау реформалары талқыланып, фискалдық мәселелерді шешу үшін кешенді салық реформалары бағдарламасы ұсынылған. Ұсынылған реформаларға прогрессивті табыс салығы жүйесіне көшу, тиімсіз салық жеңілдіктерін біртіндеп жою, ҚҚС реформасы, акциздерді экологиялық мақсаттарға сәйкес келтіру және салық әкімшілігін жақсарту кіреді.

Қазақстанда таза байлық немесе мұраға салық салынбайды. Халықтан алынатын табыс салығының бірыңғай ставкасымен үйлесімде байлыққа салықтың болмауы салық жүйесіндегі әділетсіздік пен регрессивтілікті күшейтеді. Бұл олқылықтар реформалар үшін аса маңызды мүмкіндік болып табылады, - деп атап өтілген есепте.

Мұндай реформа осы маңызды салық құралының түсімдерін ұлғайтуға және әділеттілікті арттыруға ықпал етеді деп санайды сарапшылар. Ұсынылған ПНН құрылымындағы ең жоғары шекті ставка стандартты КПН ставкасына сәйкестендірілуі мүмкін. Осы уақытта салықтан босатылған санаттар, шегерімдер мен салық несиелері үшін әділеттілікті сақтау мақсатында жыл сайын инфляцияға түзету енгізу механизмі енгізілуі қажет.