2026 жылғы 7 мамырда Астанада жаңа "Әділет" саяси партиясының құрылтай съезі өтіп, партияның ресми қызметі басталды. Осы тұста Ozgeris.info саяси-қоғамдық, әлеуметтік сараптамалар порталы Ұлттық құрылтай мүшесі, саясаттанушы Бөріхан Нұрмұхамедовпен аталмыш жиын мен партия төңірегінде пікір алмасты.
“Әділет” партиясының пайда болуы саяси бәсекені күшейте ме?
«Әділет» партиясының пайда болуы жалпы алғанда саяси бәсекенің дамуына оң белгі деп қабылдауға болады. Саяси алаңға жаңа күштің шығуы — әсіресе әділеттілік, заңның үстемдігі және тең мүмкіндік сияқты түсінікті құндылықтарды көтеруі — адамдарға таңдау мүмкіндігін кеңейтеді, ал саясаттың өзі де жандана түседі.
Бірақ бір маңызды нәрсені түсіну керек: жаңа партияның пайда болуы өздігінен бәсекені күшейтпейді. Барлығы сол партияның алдағы жұмысына байланысты болады.
«Әділеттің» артықшылығы — тек жалпы ұрандармен шектелмей, қоғамдағы әділетсіздікті болдырмайтын жағдай жасауға мән беруі. Яғни мәселені тек айту емес, оның алдын алатын жүйе қалыптастыру. Мұндай көзқарас көп адамға түсінікті: кәсіпкерлерге де, жастарға да, өңірлердегі азаматтарға да.
Сонымен қатар, тек дұрыс бағыт ұстану жеткіліксіз. Партия нақты ісімен өзін дәлелдеуі керек: мықты команда құру, өңірлерде жұмыс істеу, бағдарламасын қарапайым әрі түсінікті тілмен жеткізу және халықпен үнемі байланыста болу — тек сайлау кезінде ғана емес, әрдайым.
Ең бастысы — сенім. Адамдар атауға немесе әдемі сөзге емес, өзіне сенім ұялататын адамдарға сенеді. Егер «Әділет» осы сенімді қалыптастырып, нақты нәтижелер көрсете алса, онда ол шын мәнінде ықпалды саяси күшке айналады.
Сондықтан қысқаша айтқанда: «Әділеттің» пайда болуы — саяси бәсекені күшейтуге берілген мүмкіндік. Егер «Әділет» өз идеясын нақты істермен ұштастырып, халықпен ашық әрі шынайы жұмыс істей алса, ол тек бәсекені күшейтіп қана қоймай, елдегі саяси мәдениеттің де біртіндеп жақсаруына үлес қоса алады, - дейді саясаттанушы.
Партияның “заң мен тәртіп” бағыты қоғамға қаншалықты керек?
«Заң мен тәртіп» қағидаты бүгін қоғамға шынымен қажет. Адамдар ережесі түсінікті, заң бәріне бірдей жұмыс істейтін, азаматтардың құқығы нақты қорғалатын елде өмір сүргісі келеді. Мұндай негіз болмай, мемлекетке сенім де, бизнестің дамуы да, ертеңгі күнге деген сенім де әлсіз болады.
Сонымен бірге бір нәрсені анық түсіну керек: әңгіме жай ғана тәртіп туралы емес, әділ тәртіп туралы. Яғни заң адамның өзін, кәсіпкерді, отбасын, меншікті және азаматтың абыройын қорғауы тиіс. Күшті мемлекет — қысым жасайтын мемлекет емес, барлығына ортақ, әділ әрі түсінікті ережелерді қамтамасыз ете алатын мемлекет.
Мұндай ұстаным кез келген саяси күштің негізі бола алады. Мұнда бастысы — қатаңдық немесе жазалау емес, әділетсіздіктен қорғау. Бұл адамдарға жақын, өйткені әркім өз құқығы бұзылса, оны заңды жолмен қорғай алатынына сенгісі келеді.
Сондықтан «заң мен тәртіп» қағидатының қоғамдық әлеуеті жоғары. Егер оны қарапайым тілмен түсіндіріп, адамдардың нақты мәселелерімен — соттың әділдігімен, қауіпсіздікпен, бизнесті қорғаумен, шенеуніктердің жауапкершілігімен — байланыстыра алса, бұл қоғамды біріктіретін күшті идеяға айналады. Осындай жағдайда «Әділет» партиясы да осы қағидатты өз жұмысының өзегіне айналдырып, оны нақты істермен дәлелдей алса, қоғамның сеніміне ие болып, кең қолдауға сүйене алады, - деді ол.
“Әділет” партиясы басқа партиялардан несімен ерекшеленуі мүмкін?
Жаңа саяси күштің, соның ішінде «Әділеттің» басқа партиялардан айырмашылығы ұранда емес, нақты жұмыс істеу тәсілінде және нәтижеге қол жеткізу қабілетінде көрінуі мүмкін. Мұнда басты назар — түсінікті мақсаттар, өмірге жақын шешімдер және сол шешімдерді жүзеге асыратын нақты тетіктер. Яғни әңгіме жай уәде беруде емес, сөзді іске айналдыра білуде.
Мұндай бағыттың негізінде кәсібилік пен тиімділікке басымдық беру жатыр. Бұл — мықты команда құру, сараптамаға сүйену, нақты бағдарлама жасау және өңірлерде жүйелі жұмыс жүргізу деген сөз. Шешімдер нақты есепке, тәжірибеге негізделген кезде саясат та халыққа түсінікті әрі сенімді бола бастайды.
Тағы бір маңызды айырмашылық — дамуға мүмкіндік жасауға назар аудару. Яғни басты мақсат — біреуге бір нәрсе үлестіру емес, керісінше әр адамға өз еңбегімен жетістікке жетуге жол ашу. Білім алу, жұмыс істеу, кәсіп бастау сияқты мүмкіндіктер кең болған жерде адамдардың белсенділігі де артады.
Сонымен қатар, «Әділет» үшін қоғаммен қарым-қатынас жасау стилі ерекше маңызға ие болуы мүмкін.Ашықтық, шешімдерді қарапайым тілмен түсіндіру, халықпен тұрақты байланыс орнату және қажет кезде өз әрекетін түзете білу — сенім қалыптастыратын негізгі факторлар. Жалпы сөзден гөрі нақты іс көп болған сайын, партия да халыққа жақындай түседі, - деп жауап берді сарапшы.
Бұл партия халық арасында қолдау таба ала ма?
«Әділет» партиясы халықтың қолдауына ие болуы мүмкін, өйткені қоғамда түсінікті ереже, тең мүмкіндік, адамдарға әділ қарау және жауапты саясатқа деген сұраныс бар. Бірақ мұндай қолдау өзінен-өзі пайда болмайды — ол нақты іс пен жүйелі жұмыстың нәтижесінде ғана қалыптасады.
Бүгінде азаматтар саяси күштерден тек әдемі сөз емес, қарапайым әрі нақты жауап күтеді: адамның құқығы қалай қорғалады, жастарға қандай мүмкіндік беріледі, кәсіпкерлерге қандай жағдай жасалады, өңірлердегі мәселелер қалай шешіледі. Егер «Әділет» осы сұрақтарға түсінікті тілмен, нақты мазмұнмен жауап бере алса, бұл сенім қалыптастырудың маңызды негізіне айналады.
Сонымен бірге, кез келген жаңа партия үшін ең үлкен сынақ — сенім мәселесі. Адамдар жаңа саяси жобаларға көбіне сақтықпен қарайды, өйткені олар уәдеден гөрі нақты нәтижені көргісі келеді. Сондықтан «Әділет» үшін өз ұстанымын іс жүзінде дәлелдеу, дербестігін көрсету және бастаған істі соңына дейін жеткізе білу аса маңызды.
Қолдау бірден емес, біртіндеп қалыптасады — ашық диалог, өңірлердегі нақты жұмыс, пайдалы бастамалар және қабылданған шешімдерді халыққа түсіндіру арқылы. Тіпті жергілікті деңгейдегі алғашқы нәтижелердің өзі маңызды, егер адамдар партияның шын мәнінде олардың мәселесін тыңдап, шешуге тырысып жатқанын көрсе.
Сондықтан «Әділеттің» халық қолдауына ие болу үлкен мүмкіндігі бар деуге болады. Бірақ бұл мүмкіндік нақты күшке айналуы үшін партия өз құндылықтарын нақты іспен дәлелдеп, сөз бен істің арасында алшақтық болдырмай, қоғамның сенімін біртіндеп нығайта білуі керек, - деп сөзін қорытындылады ол.
